Van Wiechenonderzoek: wat het consultatiebureau al vroeg ziet

Op het consultatiebureau kijkt de jeugdarts of jeugdverpleegkundige bij elk bezoek hoe je kind zich ontwikkelt: kan het al zitten, brabbelen, een blokje oppakken? Dat heet het Van Wiechenonderzoek. Een nieuwe Nederlandse studie, verschenen op 14 oktober 2026, laat zien dat die kleine observaties tussen 12 en 45 maanden veel zeggen over de latere schoolloopbaan. Wij lazen het onderzoek en leggen uit wat het betekent, en waarom het juist geruststellend kan zijn.

Wat is het Van Wiechenonderzoek?

Het Van Wiechenonderzoek is in Nederland de standaard om de ontwikkeling van kinderen van 0 tot 4 jaar te volgen. Bij elk bezoek aan het consultatiebureau bekijken de jeugdarts of jeugdverpleegkundige een aantal vaste kenmerken: kleine vaardigheden op het gebied van motoriek, taal, spel en contact. Zo kunnen ze ontwikkelingsproblemen op tijd opmerken en met ouders bespreken. Ouders en professionals vullen elkaar daarbij aan: jij bent de expert van je kind, zij kennen de ontwikkeling van alle kinderen.

Meer over het Van Wiechenonderzoek

Wat vonden de onderzoekers?

Veertien Van Wiechen-kenmerken samen met het opleidingsniveau van de ouders voorspelden zeer goed welke kinderen later naar het speciaal basisonderwijs gingen. Ook voor cluster 2 (onder meer voor kinderen met een taalontwikkelingsstoornis of gehoorproblemen) en cluster 3 (onder meer voor kinderen met een verstandelijke of lichamelijke beperking) was de voorspelling sterk. Voor cluster 4 lukte dat niet goed. De onderzoekers concluderen dat de kenmerken op de leeftijd van 12 tot 45 maanden een belangrijke bijdrage leveren aan het vroeg herkennen van kinderen die later extra ondersteuning nodig hebben.

Waarom is dit goed nieuws?

Tijdig handelen bij een ontwikkelingsachterstand helpt kinderen om hun mogelijkheden zo goed mogelijk te benutten. Het onderzoek laat zien dat de korte observaties op het consultatiebureau daar echt aan bijdragen. Belangrijk: het gaat om een voorspelling op groepsniveau. Een kenmerk dat je kind nog niet beheerst, betekent niet dat het later speciaal onderwijs nodig heeft. Kinderen ontwikkelen zich in hun eigen tempo, en ook een voorsprong of een tijdelijke achterstand komt voor.

Opvolging van de ontwikkeling bij Kind en Gezin

Lees ook ons artikel over de KOALA-screening in de kleuterklas, over Kansrijke Start en de eerste 1000 dagen en over gebaren en de taalontwikkeling van baby's.

Lees het onderzoek

Bron: Van Dommelen, Van Buren, Eekhout en Verkerk, Van Wiechenkenmerken dragen bij aan het identificeren van kinderen die later speciaal (basis)onderwijs nodig hebben, JGZ Tijdschrift voor jeugdgezondheidszorg, 14 oktober 2026; uitleg over het Van Wiechenonderzoek van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De omschrijving van de clusters is een vereenvoudiging. Foto: Shixart1985 via Wikimedia Commons (CC BY 2.0).