Ruim 1 op 10 tweejarigen heeft overgewicht, en ook ouders hebben het zwaarder

Ruim 10 procent van de Nederlandse tweejarigen heeft overgewicht. In 2018 was dat nog ruim 8 procent. Ook de spraak- en taalontwikkeling van tweejarigen loopt vaker achter. Dat blijkt uit de Monitor Kansrijke Start die het RIVM op 13 oktober publiceerde. Gemeenten doen steeds meer voor (aanstaande) ouders, maar de gezondheid van jonge kinderen gaat er nog niet op vooruit.

Wat is Kansrijke Start?

Kansrijke Start is het programma waarmee gemeenten sinds 2018 samen met onder meer verloskundigen, kraamzorg en consultatiebureaus ouders ondersteunen voor, tijdens en na de zwangerschap. De nadruk ligt op de eerste 1.000 dagen van een kind en op gezinnen in moeilijke omstandigheden. Het RIVM volgt het programma sinds 2019 in opdracht van het ministerie van VWS. Dit is de zevende rapportage.

De aanpak zelf groeit. In 2025 had 92 procent van de gemeenten lokale afspraken met onder meer verloskundigen, kraamzorg en consultatiebureaus. In 91 procent van de gemeenten loopt Nu Niet Zwanger, een initiatief dat helpt bij open gesprekken over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie.

Meer overgewicht en taalachterstand

Ook het aandeel tweejarigen met een achterstand in spraak en taal ligt hoger dan in 2018: ruim 6 procent, tegen ruim 5 procent toen. Sinds 2022 is dat percentage wel ongeveer stabiel. In 2024 werden bovendien, na jaren van daling, weer iets meer kinderen geboren in gezinnen in moeilijke omstandigheden. In die gezinnen komen vroeggeboorte en een laag geboortegewicht vaker voor, en wordt minder vaak kraamzorg gebruikt.

Ook ouders hebben het zwaarder

Psychische problemen onder zwangeren en hun partners nemen toe, schrijft het RIVM. Van de aanstaande ouders in moeilijke omstandigheden had in 2023 ruim 43 procent psychische problemen, tegen ruim 36 procent in 2017. In een steekproef uit 2023 gaf een derde van de vrouwen aan na de bevalling last te hebben van depressieklachten, angstklachten of veel stress. Ook het aandeel zwangeren en partners met grote schulden steeg licht.

Het RIVM ziet ook verbeterpunten. Nog weinig gemeenten betrekken ervaringsdeskundigen en (aanstaande) ouders bij het opzetten van initiatieven. Ook is er meer zicht nodig op wie er meedoet en of het helpt.

Waar je terechtkunt

Twijfel je of je peuter een gezond gewicht heeft, ga dan langs het consultatiebureau. Het Voedingscentrum raadt af om zelf actie te ondernemen of je kind op eigen houtje te laten lijnen: kinderen hebben alle voedingsstoffen nodig om goed te groeien. Als basis noemt het gezond eten, niet te veel koek, snoep, zoute snacks, sap, limonade en frisdrank met suiker, genoeg beweging en genoeg slaap: ongeveer 13 uur per etmaal voor een kind van 2 of 3 jaar. Voor kinderen van 2 tot 5 jaar noemt het ongeveer 1 uur schermtijd per dag als maximum. Inspiratie voor wat wel op tafel kan, vind je bij wat peuters graag eten.

Voor taal is ons advies simpel: praat veel met je kind, ook als het nog weinig terugzegt, en lees elke dag even samen. Jonge kinderen leren woorden vooral wanneer jullie samen naar hetzelfde kijken en jij het benoemt. Voorlezen aan peuters en kleuters kost weinig en kan overal.

Voel je je na de bevalling somber, angstig of gespannen, wacht dan niet tot het vanzelf overgaat. Wij zouden het bespreken met de huisarts, de verloskundige of het consultatiebureau. Een depressie na de bevalling komt veel voor en is goed te behandelen, schrijft Thuisarts.