Afstandsonderwijs in plaats van studiedagen: wat mag op het secundair?

Waarom scholen een afstandslesdag inplannen

Sinds 1 september 2026 mogen secundaire scholen in Vlaanderen de lessen niet meer schorsen voor een pedagogische studiedag. Dat schrijft Klasse, en VRT NWS zegt het in ouderentaal: in het middelbaar verdwijnen die studiedagen als lesvrije dagen. Leraren moeten zich nog altijd bijscholen. Dat mag alleen niet meer door de hele school een klassieke studiedag zonder les te geven. Het bredere pakket — meer lestijd, geen facultatieve vakantie, andere invulling bij lesuitval — staat in ons stuk over meer lestijd, studiedagen en lesuitval.

Scholen zoeken dus andere momenten voor nascholing. HLN belde daarover tien Vlaamse schooldirecteurs; zes organiseren dit schooljaar minstens één afstandslesdag. Bij Kindsheid Jesu in Hasselt zijn dat volgens die reportage twee dagen in het eerste en tweede middelbaar, en tot zes dagen vanaf het derde. Directeur Werner Nevels zegt dat de school binnen de agenda al veel probeert, maar dat er meer nodig is. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) zegt in hetzelfde stuk dat bijscholing cruciaal blijft, dat de klassieke pedagogische studiedagen daarvoor niet het juiste instrument waren, en dat leerlingen maximaal in de klas moeten zitten. Wat jouw school precies plant, staat op de schoolkalender — niet in een krantenkop.

Wat mag wettelijk bij interactief afstandsonderwijs?

Interactief afstandsonderwijs is geen grijze zone. Sinds 1 september 2023 is er een kader. Op Vlaanderen.be over afstandsleren in het secundair en in omzendbrief SO/2023/01 staat wat telt: onderwijsactiviteiten tijdens de schooltijd, via digitale media, met interactie tussen leerling en leraar, plaatsonafhankelijk. Dat kan synchroon (iedereen tegelijk online, bijvoorbeeld in een videovergadering) of asynchroon (niet tegelijk: een module doorlopen, op een forum reageren, later oefeningen inleveren).

Afstandsonderwijs mag alleen samen met contactonderwijs. Per schooljaar is er een maximum per structuuronderdeel: 20 procent in de eerste graad en het onthaaljaar, 30 procent in de tweede graad, 40 procent in de derde graad. Voor individuele leerlingen mag van die grens worden afgeweken. Topsport, ballet en de graduaatsopleiding Basisverpleegkunde vallen buiten die maxima. Leerlingen hebben geen recht om afstandsonderwijs te eisen: de school beslist. Omgekeerd mag de school een leerling niet dwingen om enkel van thuis uit te volgen als die thuissituatie dat niet aankan. Er moet een computer- of studiezaal op school beschikbaar zijn. De omzendbrief geldt in groep voor voltijds gewoon secundair en voor buitengewoon secundair OV3 en OV4; voor individuele leerlingen kan het uitzonderlijk breder, met contactonderwijs ernaast.

Afspraken horen in het schoolreglement: of het in groep en/of individueel gebeurt, hoe evaluatie werkt, en wanneer iemand als aanwezig geldt. Bij synchroon geldt dezelfde aanwezigheidsregistratie als bij contactonderwijs. Bij asynchroon bepaalt de school zelf wat “aanwezig” is — bijvoorbeeld een taak binnen het lesuur indienen.

Interactief afstandsonderwijs hoort tijdens de schooltijd te gebeuren, niet erna. Zo blijft er ruimte voor deconnectie van leerlingen én personeel buiten de voorziene uren, schrijft de omzendbrief.

Wat check je als ouder op de schoolkalender?

Een afstandslesdag tijdens schooltijd is iets anders dan buitenschoolse opvang na de lesuren (zie het BOA-decreet). Het is ook iets anders dan lesuitval waarbij de school een andere invulling op school moet voorzien. VRT NWS schreef bij de aankondiging van het lestijdpakket al dat Demir effectieve lestijd wil verhogen en dat bij lesuitval opvang of een andere schoolinvulling de norm wordt. Een geplande afstandslesdag valt onder het kader van afstandsleren: er is les of opdracht, geen automatische vrije dag zonder werk.

Open de jaarkalender en het schoolreglement. Staat er een afstandslesdag? Vraag of die synchroon of asynchroon is, welke tools nodig zijn, hoe aanwezigheid wordt geregistreerd, en of je kind die dag in een computerzaal op school mag volgen. Bij onduidelijke communicatie over schoolregels schreven we eerder over spanningen tussen ouders en school. Andere Vlaamse wijzigingen dit schooljaar, zoals de minimumdoelen en klassenraad, gaan over een ander stuk van de schoolloopbaan. Meer context staat op opvoeding en ontwikkeling.

Kortom: lesvrije studiedagen zijn in het secundair weg, bijscholing blijft. Sommige scholen plannen daarvoor interactief afstandsonderwijs binnen de wettelijke percentages, met contactonderwijs ernaast en de optie om op school te volgen. Demir houdt vast aan maximale klasaanwezigheid. De concrete dagen staan op jouw schoolkalender en in het reglement.