Cenacolo Vinciano in Milaan: Het Laatste Avondmaal

Je staat in de refter en de noordwand is één schilderij. Dat is de Ultima Cena van Leonardo da Vinci, in het Museo del Cenacolo Vinciano. Hij schilderde haar tussen 1495 en 1498, als muurschildering a secco: verf op droge pleister, 460 bij 880 centimeter. Ludovico Sforza, il Moro, had om Christus tussen de twaalf apostelen gevraagd. Hier aten de dominicanen, en vanaf de zestiende eeuw heet zo’n zaal ook cenacolo, net als het maal dat er vaak op de wand stond. Sinds september 1980 staan het schilderij, de kerk en het klooster samen op de UNESCO-lijst.

Op de zuidwand hangt de Crocifissione van Donato Montorfano. Die is wél een fresco, gedateerd na 1495, en hij zette zijn naam op een blok steen aan de voet van het kruis. Drie kruisen verdelen de wand. Achter de menigte ligt een stad van antieke gebouwen, een verwijzing naar Jeruzalem. Toen Montorfano klaar was, schilderde Leonardo onderaan waarschijnlijk de portretten van Ludovico, zijn oudste zoon Ercole Massimiliano, Beatrice d’Este en de jongere zoon Francesco. Ook die koppen staan a secco. Vasari noemde ze in 1550 goddelijk. Nu is er een schaduw van over, met onzekere contouren.

In augustus 1943 viel een bom op de zaal. Dak, gewelven en de oostwand stortten in. De twee schilderingen op de korte zijden bleven, en een fries op de westwand uit dezelfde tijd. Het Chiostro dei Morti, vroeger de begraafplaats van de broeders, werd mee verwoest en na de oorlog herbouwd.