Top 10 piepkleine bonsai: van millimeter tot shohin

In augustus 2005 toonde bonsaikweker Kuah Tee Teong in Kuala Lumpur een waterjasmijn van 22 millimeter, gemeten van basis tot kroon. Persfoto’s laten hem het boompje tussen duim en wijsvinger houden: een volledig gevormd miniatuurtje, geen stekje. Waterjasmijn (vaak als Wrightia religiosa genoemd) verdraagt snoei goed. Op dit formaat zit de kluit in een potje zo klein als een vingertop; water geven vraagt om een vaste hand. Het exemplaar gold destijds als een van de kleinste gedocumenteerde bonsai.

Voorbeeld van een piepklein boompje in pot, niet de waterjasmijn van Kuah. Foto: Korea.net / Korean Culture and Information Service · CC BY-SA 2.0. Uitsnede.

Bron

Bij Bonsai Guest House in Osaka staat een Japanse esdoorn (Acer palmatum, momiji) die in bonsaikringen tot ongeveer twee centimeter wordt geschat. Bonsai Empire noemde hem als kandidaat voor een Guinness-aanvraag; een officiële inschrijving of onafhankelijk meetrapport is niet gevonden. De genoemde maat is niet onafhankelijk bevestigd. De 22 mm-waterjasmijn blijft het beter gedocumenteerde ijkpunt in dezelfde grootteklasse.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

In de Shohin-gallery van The Art of Bonsai Project (gearchiveerd 2010) staat Premna mycrophyla ‘Zhou Niang Zhi’ van Robert Stevens op drie centimeter, in een Chinese pot. De gallery noteert hoogte én pot apart. Premna is in Zuidoost-Azië en China geliefd voor kleine boomvormen: fijne twijgen na snoei houden een bosachtig silhouet op duimformaat. Drie centimeter ligt ver onder klassieke shohin.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Morten Albek uit Denemarken leverde aan dezelfde AoB-gallery een Acer palmatum van zeven centimeter in een Japanse Housen-pot. Zeven centimeter zit rond de overgang van mame naar zeer kleine shohin. Albek is bekend van boeken over shohin: weinig takken, wel een complete boomindruk. De genoteerde potmaker maakt het item ook voor keramiekverzamelaars interessant.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Albeks Salix acutifolia meet 7,5 centimeter in een pot van Elsebeth Ludvigsen, volgens de AoB Shohin-gallery (archief 2010). Wilgen groeien hard; klein houden betekent regelmatig terugsnoeien tot op knopen die het silhouet dragen. Hangende twijgen maken ‘wilg’ snel herkenbaar, ook zonder veel blad. Soort, hoogte en pot staan samen in de gallery.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Cotoneaster horisontalis van Albek staat in de gallery op 9,5 centimeter, getraind sinds 1998 uit kwekerijmateriaal, pot van John Pitt. Dwergmispel heeft van nature kleine blaadjes en fijne vertakking – handig voor een bosachtig beeld in één handpalm. Op dit formaat kunnen bloei en besjes het seizoen markeren zonder de boom te overspoelen. Negen centimeter blijft mame-gebied, met iets meer ruimte voor stamvoet en kroon dan de allerkleinste microbonsai.

Voorbeeld cotoneaster-bonsai, niet Albeks 9,5 cm-boom. Foto: phillipbonsai · CC BY-SA 2.0. Uitsnede.

Bron

Mario Komsta toont Celastrus orbiculatus als mini van elf centimeter in een Tokoname-pot (AoB-gallery, archief 2010). Boomwurger groeit van nature klimmend; als bonsai vragen ranken en blad om strakke snoei, anders verdwijnt de boomvorm. Elf centimeter ligt boven de kleinste microklasse en onder een doorsnee shohin van zo’n twintig centimeter. De openbare maatvermelding maakt vergelijking met andere gallerybomen mogelijk.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Albeks Satsuki ‘Hakurin’ meet twaalf centimeter in een Japanse Kimiko-pot. Satsuki-azalea’s zijn geliefd om bloemen die op een klein frame bijna te groot lijken. Twaalf centimeter valt voor veel indelingen in shohin. Bloei kost energie: knoppen dunnen houdt de vorm. De gallery noteert soort, cultivar, hoogte en pot.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Chaenomeles japonica van Albek: dertien centimeter, pot van Elsebeth Ludvigsen. Japanse sierkwee kan bloeien en soms vrucht zetten op klein formaat – dan zie je meteen dat ‘mini’ nog een echte jaarcyclus heeft. Dertien centimeter is klassiek shohin: handzaam, met ruimte voor een duidelijke stamlijn. In de AoB-gallery staat hij naast andere Albek-bomen met dezelfde meetvermelding: soort, hoogte, pot.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron

Pinus parviflora van Albek meet vijftien centimeter in een Isabelia-pot uit Tsjechië (AoB-gallery, archief 2010). Vijfnaaldige Japanse dennen zijn een icoon in bonsai; op shohin-formaat tellen korte naalden en rustige groeirespons. Vijftien centimeter markeert ongeveer de bovenkant van wat veel mensen nog ‘mini’ noemen.

Illustratie: SlimmeKids (soortvoorbeeld)

Bron