Wereldstotterdag 2026: 'Je hoeft niet vloeiend te spreken om een krachtig verhaal te vertellen'

Er is niet één manier van stotteren, en ook niet één goede manier om ermee om te gaan. Met die boodschap staat donderdag 22 oktober wereldwijd in het teken van Wereldstotterdag, de International Stuttering Awareness Day. Het internationale thema van 2026 is 'Shades of Stuttering – What's yours?': stotteren heeft vele tinten. In Nederland viert stotter- en broddelvereniging Demosthenes dit jaar haar zestigste verjaardag, en in Vlaanderen vertellen bekende stotteraars openhartig hoe zij hun weg vonden. Een warme dag, met een duidelijke boodschap voor ouders: geef kinderen die stotteren de tijd.

Shades of Stuttering: elke tint telt

Wereldstotterdag wordt sinds 1998 elk jaar op 22 oktober gehouden. Het thema van dit jaar benadrukt dat stotteren er bij iedereen anders uitziet en anders klinkt. Bij de een is het duidelijk hoorbaar, bij de ander bijna onzichtbaar, omdat die persoon woorden vervangt of gesprekken ontwijkt. Sommigen kiezen voor technieken om vloeiender te spreken, anderen vooral voor acceptatie, en veel mensen zitten ergens daartussen. Volgens de organisatoren van de internationale online conferentie, die de hele maand oktober loopt, is elke tint even waardevol.

Die conferentie wordt dit jaar voor de 28e keer gehouden en is een initiatief van vrijwilligers. Mensen die stotteren, ouders, logopedisten en onderzoekers delen er verhalen, video's, gedichten en onderzoek. Er zijn ook aparte hoeken voor kinderen, tieners en ouders. In het Poolse Katowice organiseerde de Universiteit van Silezië op 22 oktober een online seminarie waarop mensen die stotteren en ouders van kinderen die stotteren zelf het woord kregen.

Zestig jaar Demosthenes: 'Er is niet één juiste manier'

Voor Demosthenes, de Nederlandse stotter- en broddelvereniging, is 2026 een feestjaar. De vereniging, genoemd naar de Griekse redenaar Demosthenes die volgens de overlevering zelf moeite had met spreken, ontstond in 1966. Ze ontstond vanuit therapie-instituut OASE, waar mensen die stotterden samen therapie volgden en elkaar ook daarna wilden blijven steunen. Zestig jaar later is de vraag die de vereniging stelt opvallend actueel: wat vinden mensen die stotteren zelf belangrijk? Gaat het om minder stotteren, of net zo goed om zelfvertrouwen, vrijuit kunnen spreken en volwaardig meedoen?

'Je hoeft niet vloeiend te spreken om een krachtig verhaal te vertellen', zegt voorzitter Sybren Bouwsma, die zelf stottert. 'Voor mij gaat het steeds minder om wachten tot anderen mij ruimte geven en steeds meer om mijn eigen manier en mijn eigen ruimte vinden. Er is niet één juiste manier om met stotteren om te gaan.'

Samen met het StotterFonds organiseert Demosthenes op zaterdag 31 oktober het Stotter Event 'Voor Herhaling Vatbaar' in de Zalen van Zeven aan de Boothstraat in Utrecht, van 9.30 tot 17.30 uur. Een ticket kost 10 euro. Op het programma staan onder meer 'Een Sterke Start', over vroege stottertherapie waarin veerkracht aandacht krijgt voordat schaamte of spreekdruk kunnen groeien, workshops over solliciteren met stotteren en over acteren, en de korte film De Waarheid (Unspoken Truth) van Irmo Stijnberg. Iedereen is welkom: wie zelf stottert, ouders, professionals en nieuwsgierigen.

Ook voor kinderen was er op Wereldstotterdag iets te beleven. In CORPUS in Oegstgeest konden kinderen van 8 tot en met 12 jaar gratis ontdekken hoe stotteren voelt, welke delen van het lichaam meedoen bij spreken en wat reacties van anderen kunnen doen.

Het recht om te stotteren

Demosthenes is een van de ondertekenaars van de internationale 'Declaration of the Right to Stutter', een verklaring van stotterorganisaties uit tientallen landen. De kern is eenvoudig: mensen die stotteren hebben het recht om te spreken zoals zij spreken. Of iemand hulp zoekt om vloeiender te praten, is een eigen keuze. En organisaties, scholen en werkgevers worden opgeroepen om ruimte te maken voor stotterende stemmen.

Vlaanderen: bekende stemmen spreken zich uit

In Vlaanderen vertelden politicoloog Steven Van Hecke, klankman Pascal Braeckman en wielercommentator José De Cauwer rond Wereldstotterdag openhartig over hun ervaringen. Van Hecke, hoogleraar Europese politiek aan de KU Leuven, stottert al van jongs af aan. 'Het heeft me nooit belet om te bereiken waar ik vandaag sta, maar het heeft me wel veel moeite gekost', zegt hij. Als student durfde hij geen vak te kiezen waarin hij mondeling in het Engels moest presenteren. 'Vandaag geef ik les in het Engels.'

Pascal Braeckman stottert sinds zijn veertiende, na een zwaar ongeval met een elektriciteitskabel. 'Ik beschouw het niet als een handicap, eerder als een klein ongemak', zegt hij. Soms bellen ouders hem op omdat ze hem als rolmodel zien. 'Ik vertel hen dan dat humor mijn wapen is.'

In Vlaanderen zet vzw BeSt, de belangenvereniging voor mensen die stotteren, zich al jaren in voor openheid, onder meer met lotgenotencontact en zelfhulpweekenden.

Wat is stotteren?

Bij stotteren wordt het spreken onbedoeld onderbroken: een kind herhaalt klanken of lettergrepen, rekt ze uit of blijft vastzitten. Het heeft niets te maken met intelligentie of opvoeding. 'Het gebeurt in de verbindingen tussen de hersenen en de spreekspieren. De overdracht van signalen verloopt daar niet zoals het hoort', zegt Ronny Boey, stottertherapeut en voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Logopedisten. Ook erfelijkheid speelt soms mee. 'Als een ouder stottert, is de kans dat het kind ook stottert 3 tot 5 keer groter.' Opwinding, stress en vermoeidheid zijn volgens Boey de factoren die stotteren het vaakst uitlokken.

Veel jonge kinderen hebben tussen hun tweede en vijfde jaar een periode waarin ze haperen terwijl hun taal razendsnel groeit. Bij een deel daarvan verdwijnt het stotteren vanzelf, bij anderen blijft het.

Tips voor ouders van een kind dat stottert

De adviezen van stotterdeskundigen en de jeugdgezondheidszorg komen op hetzelfde neer: het gaat om wát je kind vertelt, niet om hóe het dat zegt.

• Laat je kind uitpraten. Onderbreek niet, verbeter niet en vul geen woorden in, ook al weet je wat er komt.
• Zeg niet 'praat eens rustig' of 'haal eerst adem'. Goedbedoeld, maar zo krijgt je kind het gevoel dat het iets fout doet, en dat geeft extra spreekdruk.
• Kijk je kind rustig aan en laat merken dat je luistert en de tijd hebt.
• Vertraag zelf. Praat wat langzamer, gebruik korte zinnen en wacht even voordat je antwoordt. Kinderen nemen je tempo over.
• Stel niet te veel vragen tegelijk en laat elkaar aan tafel uitspreken.
• Plan elke dag een rustig praatmoment, bijvoorbeeld bij het voorlezen of tijdens een wandeling.
• Maak het bespreekbaar als je kind er zelf mee zit. Erken dat praten soms moeilijk gaat, zonder tips te geven om niet te stotteren.
• Vraag anderen om geduld. Reageren familieleden of andere volwassenen ongeduldig, vraag hen dan je kind de tijd te geven en niet aan te vullen. Wordt je kind gepest, trek dan samen met school aan de bel. Lees ook hoe scholen pesten aanpakken.

Wanneer naar de logopedist?

Twijfel je, wacht dan niet te lang. Ouders voelen vaak goed aan dat er iets speelt, en hoe eerder je advies vraagt, hoe meer er mogelijk is. Voor kinderen van 2 tot 6 jaar kun je in Nederland de ScreeningsLijst Stotteren invullen op de website van het StotterFonds, stotteren.nl. Die helpt bepalen of verder onderzoek door een logopedist nodig is.

Volgens de Nederlandse richtlijn over stotteren (2020) kijkt een logopedist bij een kind jonger dan vierenhalf dat nog maar kort stottert eerst of het stotteren vanzelf afneemt. Is het 9 tot 12 maanden na het begin niet duidelijk minder geworden, dan start de behandeling. Eerder beginnen is aangewezen als je kind al vijf jaar of ouder is, als het onder het stotteren lijdt, praten gaat vermijden of als je je als ouder blijvend zorgen maakt. Ook bij oudere kinderen kun je altijd advies vragen, zeker als je kind er zelf last van heeft.

In Nederland kun je terecht bij een logopedist, een logopedist-stottertherapeut, de huisarts of het consultatiebureau. In Vlaanderen ga je naar een logopedist of vraag je raad aan de huisarts, Kind en Gezin of het CLB van de school. Bij jonge kinderen werkt de therapeut vaak vooral met de ouders, die thuis een belangrijke rol krijgen.

Een positieve boodschap

Het mooiste van deze Wereldstotterdag is misschien hoe gewoon het praten erover wordt. Kinderen die stotteren groeien op met rolmodellen die hoogleraar, klankman of verenigingsvoorzitter zijn, en met een wereld die steeds vaker zegt: neem je tijd, we luisteren. Lees meer over taal en ontwikkeling in ons artikel over gebaren en taalontwikkeling bij baby's, of vind meer artikelen bij Opvoeding & ontwikkeling.

Headerfoto: standbeeld van Demosthenes in Paiania (Griekenland), JBradyK, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, bijgesneden. Foto in de tekst: Boothstraat in Utrecht, China Crisis, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 nl.