Telefoon de hele schooldag weg: wat 'thuis of in de kluis' betekent voor je kind

Wat het kabinet precies wil

Een filmpje laten zien op het schoolplein of even appen in de pauze: als het aan het Nederlandse kabinet ligt, is dat vanaf 1 januari 2027 op geen enkele school meer de bedoeling. Op 5 oktober presenteerde het kabinet de strategie voor online kinderrechten, een pakket van zo'n veertig maatregelen om kinderen online beter te beschermen. Het meest concrete onderdeel gaat over de telefoon op school. De nieuwe afspraak heet 'thuis of in de kluis': de telefoon blijft de hele schooldag thuis of in een kluisje, dus ook in de pauze, in de aula en op het schoolplein.

Dat is een flinke stap verder dan nu. Sinds 1 januari 2024 geldt in het voortgezet onderwijs de landelijke afspraak dat telefoons niet in de klas horen, en sinds het schooljaar 2024-2025 geldt dat ook voor basisscholen, inclusief tablets en smartwatches. Buiten de les bepaalt elke school zelf wat mag. Volgens de Strategiebrief online kinderrechten merken scholen, ouders en leerlingen positieve effecten op concentratie, rust en sociale contacten in de klas. Veel scholen werken daarom al met een kluisjesbeleid. Het kabinet wil dat dat overal de norm wordt.

Belangrijk om te weten: het blijft een afspraak en geen wet. Het kabinet gaat niet zelf over het telefoongebruik op scholen, maar geeft een dringend advies, meldde de NOS. De staatssecretaris van Onderwijs maakt nu afspraken met de onderwijssector over de uitwerking, met ruimte voor maatwerk. Denk aan een kind dat zijn telefoon nodig heeft voor een medische app. De Tweede Kamer hoort later dit jaar hoe het precies gaat werken. Of de school van jouw kind op 1 januari alles omgooit, hangt dus af van wat de school nu al doet en wat er in die afspraken komt.

Voor de meeste basisschoolkinderen verandert er waarschijnlijk weinig. Jonge kinderen nemen hun telefoon vaak niet eens mee, en wie een smartwatch draagt, moet die nu ook al in de klas afdoen. Voor kinderen in groep 8 en de brugklas is het verschil groter: juist daar is de telefoon in de pauze vaak het middelpunt van de groep.

In Vlaanderen is het al zover

Ouders in Vlaanderen kennen deze discussie al. Sinds 1 september 2025 is het gebruik van smartphones en andere slimme apparaten in alle Vlaamse basis- en secundaire scholen bij decreet verboden. Het gaat niet alleen om de gsm, maar ook om smartwatches en tablets. In de kleuterschool, de lagere school en de eerste en tweede graad van het secundair geldt het verbod de hele tijd dat je kind op school is, van voor de eerste les tot het einde van de laatste les. In de derde graad geldt het verbod alleen tijdens de lessen, tenzij de school het in het schoolreglement uitbreidt.

Iemand van het schoolteam mag het toestel laten afgeven en het voor een beperkte tijd bijhouden. Ten laatste aan het einde van de schooldag krijgt je kind het terug. Hoe streng de sancties zijn, staat in het schoolreglement van elke school. Wil de school dat leerlingen een toestel gebruiken voor een les, dan kan dat wel.

Het grote verschil met Nederland zit dus in de vorm: in Vlaanderen is het een wettelijke regel die de inspectie controleert, in Nederland een landelijke afspraak die scholen zelf invullen. Voor kinderen komt het in de praktijk op hetzelfde neer. Op school is de telefoon weg, en thuis begint de opvoeding over schermen gewoon opnieuw. Over de Europese plannen voor een leeftijdsgrens op sociale media schreven we eerder in EU KIDS Act: zo wil Europa social media voor kinderen veiliger maken.

Wat je als ouder nu al kunt doen

Een schoolregel lost niet alles op. Het meeste schermgebruik gebeurt thuis, op de bank, in bed of in de groepsapp na schooltijd. Daar hebben ouders juist de meeste invloed. Een paar dingen die je vandaag al kunt doen:

• Vraag naar het telefoonbeleid van school. Kijk in de schoolgids of het schoolreglement, of vraag de leerkracht hoe het nu werkt in de pauze en op schoolreis. Dan weet je kind waar het aan toe is, en weet jij wat er na 1 januari eventueel verandert.
• Regel de bereikbaarheid. Veel ouders willen hun kind kunnen bereiken. Spreek af dat je in noodgevallen de school belt, en dat je kind na school even laat weten dat het onderweg is.
• Maak thuis dezelfde afspraak. Een vaste plek voor de telefoon tijdens het eten en 's nachts buiten de slaapkamer werkt voor veel gezinnen goed. Doe als ouder zelf mee, dan voelt het minder als straf.
• Stel de eerste smartphone bewust uit. De Nederlandse richtlijn voor gezond schermgebruik adviseert chatapps zoals WhatsApp pas vanaf de middelbare school en sociale media zoals Instagram en TikTok pas vanaf 15 jaar. Uitstellen is makkelijker als andere ouders in de klas meedoen. Bij de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien tekenden al ruim 80.000 ouders een ouderpact om de smartphone samen uit te stellen.
• Zorg voor een goed alternatief. Wie de telefoon wegneemt, moet er iets voor in de plaats geven. Een bordspel, buiten spelen of een uitje in de herfstvakantie helpt meer dan een verbod alleen. Tips vind je in onze overzichten voor de herfstvakantie in Nederland en de herfstvakantie in Vlaanderen.

Bij jongere kinderen werkt belonen vaak beter dan verbieden. Met een beloningskaart kun je bijvoorbeeld een ster geven voor elke avond dat de tablet op tijd weg is. Blijf vooral in gesprek over wat je kind online doet. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over de campagne Blijf in Beeld. En omdat online pesten vaak buiten schooltijd doorgaat, ook als de telefoon in de klas al weg is, schreven we eerder over wat ouders kunnen doen tegen online pesten.

Een telefoonvrije schooldag is geen wondermiddel, maar het geeft kinderen wel iets terug: pauzes waarin ze praten, rennen en samen spelen. Wat je thuis afspreekt, maakt het verschil voor de rest van de dag.

Foto: schoolgang met kluisjes, Bearas via Wikimedia Commons, CC BY 3.0, bijgesneden.

Opvoeding & ontwikkeling · Leuk voor kids