Mobiel uit de klas, maar online pesten gaat door: wat ouders kunnen doen

Wat scholen zien in de groepschat

Sinds het schooljaar 2024-2025 horen telefoons, tablets en smartwatches op de basisschool niet in de klas. Dat is een landelijke afspraak tussen het kabinet en het onderwijs, geen wet. Een apparaat mag alleen als het nodig is voor de les, of om medische redenen of vanwege een beperking. Hoe het precies werkt, bepaalt elke school zelf met leraren, ouders en leerlingen.

Minder online pesten heeft die afspraak volgens scholen niet opgeleverd. Het NOS Jeugdjournaal deed een rondgang langs tientallen basisscholen, en de meeste zien weinig vooruitgang, meldde de NOS op 29 september 2026. Het pesten gebeurt vooral in groepschats, bijvoorbeeld op Snapchat en WhatsApp. Kinderen worden buitengesloten, uitgescholden of krijgen nare opmerkingen. Ook worden foto's van leerlingen gedeeld, en met AI bewerkte beelden spelen daarbij een steeds grotere rol.

Helemaal verrassend is dat niet. De afspraak gaat over de klas, en veel basisschoolkinderen namen hun telefoon toch al zelden mee naar school. Dat bleek uit de eerste evaluatie door Oberon en het Kohnstamm Instituut, in opdracht van het ministerie van OCW. In het voorjaar van 2025 had 89 procent van de basisscholen mobielbeleid, maar het effect was beperkt. Wel zag 23 procent van de scholen een positief effect op het welbevinden van leerlingen. Uit hetzelfde onderzoek: smartwatches zijn lastiger te zien en worden vaker vergeten in het beleid.

Hoeveel basisschoolkinderen online gepest worden, is niet precies bekend. Recente landelijke cijfers alleen over online pesten ontbreken. In de meest recente Veiligheidsmonitor (schooljaar 2021-2022) zei 17 procent van de basisschoolleerlingen dat ze gepest werden, tegen 14 procent in de meting daarvoor. Een op de vijf gepeste leerlingen vertelde het aan niemand, vaak omdat ze het niet durfden. Kinderen die het wel vertelden, gingen meestal eerst naar hun ouders.

Waarom online pesten harder aankomt

Online pesten staat meestal niet los van wat er in de klas gebeurt. Vaak gaat het om kinderen die op school al gepest worden, zegt Tessa Kaufman tegen de NOS. Zij is socioloog en pedagoog aan de Universiteit Utrecht en doet onderzoek naar pesten. Vroeger kon een kind de schooldeur achter zich dichtdoen en had het even rust. “Nu kun je er niet meer aan ontsnappen, het gaat gewoon altijd door.”

Volgens deskundigen is online pesten doorgaans ernstiger dan pesten op het schoolplein. Kinderen zijn online ongeremder, ziet Remco Spithoven, lector online weerbaarheid bij Saxion Hogeschool. “Er zit een schermpje tussen.” Wie pest, ziet niet hoe verdrietig de ander wordt. En één foto of opmerking kan daarna duizenden keren worden gedeeld. Het gepeste kind wordt er steeds opnieuw mee geconfronteerd, en leest zulke berichten vaak alleen, op de eigen telefoon.

Volwassenen lopen volgens Kaufman achter de feiten aan. Veel ouders weten niet goed hoe ze met de online wereld van hun kind moeten omgaan, en de huidige lespakketten op scholen vindt ze niet toereikend. Ondertussen wijzen ouders vaak naar de school en de school naar de ouders, bleek uit de rondgang. Eén basisschool zei zich soms een soort recherchebureau te voelen: “Dan moeten we uitzoeken wie wanneer wat heeft gezegd.”

Het moment waarop een kind voor het eerst in een groepschat komt, doet er dus toe. In de richtlijnen voor scherm- en sociale mediagebruik van juni 2025 adviseert het kabinet om kinderen pas op de middelbare school te laten beginnen met chatapps zoals WhatsApp. Voor sociale media zoals Instagram en TikTok is het advies 15 jaar, en een eerste smartphone vanaf groep 8. Dat zijn adviezen, geen regels. De apps zelf hanteren vaak een lagere minimumleeftijd: WhatsApp verlaagde die in Europa in 2024 van 16 naar 13 jaar.

Wat je als ouder kunt doen

Spithoven is duidelijk over de rol van ouders: “Begeleiden, monitoren, meekijken.” Wachten tot je kind zelf aan de bel trekt, werkt volgens hem niet. “Ouders denken vaak: als mijn kind iets naars meemaakt, komt het wel naar me toe. Maar dat is echt naïef.” Deze stappen helpen, of je kind nu al een telefoon heeft of nog niet.

• Vraag regelmatig en rustig door. Niet alleen als er iets lijkt te spelen. Spithoven noemt drie vragen: “Wat kom je tegen? Wat zie je? Wat maak je mee?” Ook vragen wie er in de klassenapp zit, en wie juist niet, kan veel vertellen.
• Kijk mee in het begin. Krijgt je kind een telefoon of een smartwatch waarmee het berichten kan sturen, spreek dan af dat je de eerste tijd samen meekijkt. Zo leer je wat er in de groep gebeurt en weet je kind dat het bij jou terechtkan. Spithoven noemt ook toezichtsoftware als mogelijkheid.
• Maak afspraken over de groepschat. Wat stuur je wel en niet? Mag je een foto van een ander doorsturen zonder het te vragen? Wat doe je als iemand wordt buitengesloten of uitgelachen? Een kind dat meeleest, kan het verschil maken door niet mee te doen en het te melden.
• Stem af met andere ouders. Afspraken houden beter stand als een hele klas ze deelt, bijvoorbeeld over de leeftijd voor een eigen telefoon of over appen 's avonds. Een ouderavond of de klassenouder is een goed begin.
• Bewaar bewijs als het misgaat. Maak screenshots van berichten, met naam en tijdstip zichtbaar, voordat ze verdwijnen. Reageer niet zelf in de groep en stuur beelden niet door, ook niet om ze te laten zien.
• Schakel de school in. Elke school moet een aanspreekpunt pesten hebben, vaak de vertrouwenspersoon. Daar kun je volgens de Rijksoverheid ook terecht als je kind online gepest wordt, en de school moet ook bij online pesten in actie komen.
• Zoek hulp van buiten. Kinderen kunnen gratis en anoniem praten met De Kindertelefoon (0800-0432 of via de chat). Bij cyberpesten, een nepprofiel of foto's die rondgaan, kunnen kinderen en ouders terecht bij de Hulplijn van Offlimits, voorheen Helpwanted (020-261 52 75 of via de chat).

Voor jongere kinderen zonder telefoon begint het eerder: praten over hoe je met elkaar omgaat, ook op een scherm. Hoe je dat gesprek aanpakt, lees je in ons artikel over de campagne Blijf in Beeld. Over Europese plannen voor leeftijdsgrenzen op sociale media schreven we in EU KIDS Act: zo wil Europa social media voor kinderen veiliger maken.

Opvoeding & ontwikkeling · Leuk voor kids