Minder op de telefoon? Tieners willen het wel, maar niet in hun eentje

Ouders maken zich vaak zorgen over hoeveel tijd hun kind op de telefoon zit. Maar wat vinden jongeren daar eigenlijk zelf van? Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) vroegen het hun gewoon. De conclusie verrast misschien: tieners zien heel goed wat hun telefoon met hen doet, en veel van hen willen minder schermtijd. Alleen lukt dat niet in hun eentje.

Wat werd er onderzocht?

De onderzoekers organiseerden tien gesprekken in kleine groepen met in totaal 78 jongeren van 12 tot 16 jaar, op twee Nederlandse middelbare scholen. Er deden leerlingen van de havo en het vmbo-tl mee. De studie verscheen in oktober 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Adolescence.

De jongeren noemen hun telefoon tegelijk onmisbaar én vermoeiend. Hun sociale leven speelt zich voor een groot deel online af, maar sociale media zorgen ook voor druk, onhaalbare schoonheidsidealen en te weinig slaap. Ze vertellen over avonden waarop ze "even" een filmpje kijken en uren later nog online zijn, soms tot diep in de nacht.

Geen gebrek aan wilskracht

Volgens de onderzoekers ligt het probleem niet bij een gebrek aan motivatie. Tieners moeten zichzelf nog leren afremmen, terwijl apps juist gemaakt zijn om hun aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Veel jongeren willen minder schermen, vooral om beter te slapen en meer tijd te hebben voor sport en hobby's. Maar apps verwijderen of de telefoon uit de slaapkamer halen, vinden ze moeilijk: ze zijn bang dat ze iets missen of buiten de groep vallen.

Daarom kiezen ze liever voor oplossingen die ze samen dragen: afspraken met vrienden om tegelijk minder online te zijn, duidelijke schoolregels en ouders die zelf het goede voorbeeld geven. Regels die alleen iets afpakken zonder alternatief, voelen voor hen al snel als een verlies.

Zo pak je het samen aan

• Begin bij jezelf: leg je eigen telefoon ook weg tijdens het eten of samen spelen.
• Maak afspraken sámen met je kind, in plaats van alleen regels op te leggen.
• Stem af met andere ouders uit de klas of vriendengroep, zodat niemand de enige is.
• Kies samen een vaste plek buiten de slaapkamer waar telefoons 's nachts opladen.
• Zorg voor een alternatief: tijd en ruimte om vrienden te zien, te sporten of een hobby te doen.
• Start op tijd: in groep 7 en 8 of het vijfde en zesde leerjaar komt de eerste smartphone vaak al in beeld.

Wil je weten hoeveel schermtijd past bij welke leeftijd? Lees dan ons artikel over schermtijd per leeftijd. Op zoek naar iets leuks zonder reclame? Bekijk onze gratis spelletjes voor kinderen. Meer artikels vind je in onze rubriek Opvoeding & ontwikkeling.

Bronnen

• Universiteit van Amsterdam, 8 oktober 2026: Hoe jongeren zelf over hun smartphone- en socialemediagebruik denken
• Todorović, L., Bogaerts, A. & Larsen, H. (2026). Adolescents' Perspectives on Self-Regulation and Need for Change in Digital Media Use: A Focus Group Study. Journal of Adolescence, 98, 2348–2358.