Minder op de telefoon? Tieners willen het wel, maar niet in hun eentje

02-11-2026 door de redactie

Ouders maken zich vaak zorgen over hoeveel tijd hun kind op de telefoon zit. Maar wat vinden jongeren daar eigenlijk zelf van? Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) vroegen het hun gewoon. De conclusie verrast misschien: tieners zien heel goed wat hun telefoon met hen doet, en veel van hen willen minder schermtijd. Alleen lukt dat niet in hun eentje.

Snel naar

Wat werd er onderzocht?

De onderzoekers organiseerden tien gesprekken in kleine groepen met in totaal 78 jongeren van 12 tot 16 jaar, op twee Nederlandse middelbare scholen. Er deden leerlingen van de havo en het vmbo-tl mee. De studie verscheen in oktober 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Adolescence.

De jongeren noemen hun telefoon tegelijk onmisbaar én vermoeiend. Hun sociale leven speelt zich voor een groot deel online af, maar sociale media zorgen ook voor druk, onhaalbare schoonheidsidealen en te weinig slaap. Ze vertellen over avonden waarop ze "even" een filmpje kijken en uren later nog online zijn, soms tot diep in de nacht.

Geen gebrek aan wilskracht

Volgens de onderzoekers ligt het probleem niet bij een gebrek aan motivatie. Tieners moeten zichzelf nog leren afremmen, terwijl apps juist gemaakt zijn om hun aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Veel jongeren willen minder schermen, vooral om beter te slapen en meer tijd te hebben voor sport en hobby's. Maar apps verwijderen of de telefoon uit de slaapkamer halen, vinden ze moeilijk: ze zijn bang dat ze iets missen of buiten de groep vallen.

Daarom kiezen ze liever voor oplossingen die ze samen dragen: afspraken met vrienden om tegelijk minder online te zijn, duidelijke schoolregels en ouders die zelf het goede voorbeeld geven. Regels die alleen iets afpakken zonder alternatief, voelen voor hen al snel als een verlies.

Zo pak je het samen aan

  • Begin bij jezelf: leg je eigen telefoon ook weg tijdens het eten of samen spelen.
  • Maak afspraken sámen met je kind, in plaats van alleen regels op te leggen.
  • Stem af met andere ouders uit de klas of vriendengroep, zodat niemand de enige is.
  • Kies samen een vaste plek buiten de slaapkamer waar telefoons 's nachts opladen.
  • Zorg voor een alternatief: tijd en ruimte om vrienden te zien, te sporten of een hobby te doen.
  • Start op tijd: in groep 7 en 8 of het vijfde en zesde leerjaar komt de eerste smartphone vaak al in beeld.

Wil je weten hoeveel schermtijd past bij welke leeftijd? Lees dan ons artikel over schermtijd per leeftijd. Op zoek naar iets leuks zonder reclame? Bekijk onze gratis spelletjes voor kinderen. Meer artikels vind je in onze rubriek Opvoeding & ontwikkeling.

Bronnen

Wie deed het onderzoek?

De studie is van Luka Todorović, Annabel Bogaerts en Helle Larsen, van de afdeling Ontwikkelingspsychologie van de UvA, en hoort bij het Digital Youth Project. Ze verscheen in de Journal of Adolescence (jaargang 98). Bijzonder is dat ook vmbo-tl-leerlingen meededen, een groep die volgens de onderzoekers vaak ondervertegenwoordigd is in onderzoek. De jongeren beschrijven dat hun telefoon hen moe, gespannen en soms zelfs “brain dead” maakt.

Alleen verbieden werkt niet

De jongeren benadrukken dat maatregelen die alleen toegang beperken, zonder alternatief om verbonden te blijven, snel aanvoelen als verlies. “Het doel van dergelijke beperkingen kan zijn om jongeren te beschermen, maar zonder alternatief wordt dit niet zo ervaren,” zegt Todorović. De onderzoekers pleiten voor ruimte voor ontmoeting, vriendschap en zelfexpressie, ook buiten sociale media, en voor een digitale omgeving die de ontwikkeling van jongeren ondersteunt.

Wat adviseert de overheid?

De Rijksoverheid geeft met de Richtlijn gezond schermgebruik een officieel advies aan ouders. Een eigen smartphone wordt aangeraden vanaf groep 8, chatapps zoals WhatsApp vanaf de middelbare school en sociale media zoals Instagram en TikTok vanaf 15 jaar. Voor jongeren van 12 jaar en ouder is het advies maximaal 3 uur schermtijd per dag, school niet meegerekend. Het Nederlands Jeugdinstituut voegt eraan toe dat wat een kind op een scherm doet belangrijker kan zijn dan het aantal minuten.

Schermtijdadvies per leeftijd (Richtlijn gezond schermgebruik)
  • 0-2 jaar: geen scherm.
  • 2-4 jaar: maximaal 30 minuten per dag.
  • 4-8 jaar: maximaal 1 uur per dag.
  • 8-10 jaar: maximaal 1,5 uur per dag.
  • 10-12 jaar: maximaal 2 uur per dag.
  • 12+: maximaal 3 uur per dag.
  • Afspraak: geen schermen tijdens het eten en in de slaapkamer.
Veelgestelde vragen
  • Willen tieners zelf minder schermtijd? Volgens een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam met 78 jongeren van 12 tot 16 jaar willen veel tieners minder schermtijd, vooral om beter te slapen en meer tijd te hebben voor sport en hobby's. Alleen vinden ze het moeilijk om dat alleen te doen.
  • Wat helpt volgens jongeren het best? Gezamenlijke oplossingen: afspraken met vrienden om tegelijk minder online te zijn, duidelijke schoolregels en ouders die zelf het goede voorbeeld geven.
  • Waarom lukt minder schermen niet met wilskracht alleen? Tieners moeten zelfbeheersing nog ontwikkelen, terwijl apps ontworpen zijn om de aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Bovendien zijn ze bang iets te missen of buiten de groep te vallen.
  • Vanaf welke leeftijd raadt de overheid sociale media aan? De Rijksoverheid adviseert sociale media zoals Instagram en TikTok vanaf 15 jaar, chatapps zoals WhatsApp vanaf de middelbare school en een eigen smartphone vanaf groep 8.
  • Hoeveel schermtijd is gezond voor een tiener? Volgens de Richtlijn gezond schermgebruik maximaal 3 uur per dag voor 12-plussers, schermtijd op school niet meegerekend.

Bronnen: UvA, persbericht, Rijksoverheid, advies sociale media vanaf 15 jaar en NJI, goede schermtijd.

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling