Opvoeding & Ontwikkeling

Kinderziektes: zo herken, behandel en voorkom je ze

28-10-2026 door de redactie

Koorts, vlekjes, een blaffende hoest of opgezwollen wangen: bijna elk kind krijgt in de eerste jaren een of meer kinderziektes. De meeste gaan vanzelf over, maar het is fijn om te weten wat je ziet, hoe je je kind thuis helpt en wanneer je beter een arts belt. In dit overzicht zetten we de bekendste kinderziektes op een rij, met per ziekte een handig kaartje. Ook lees je welke ziektes je kind kan voorkomen met een vaccin in het Nederlandse Rijksvaccinatieprogramma en het Vlaamse basisvaccinatieschema.

Snel naar

Wat zijn kinderziektes precies?

Kinderziektes zijn besmettelijke ziektes die vooral bij jonge kinderen voorkomen. De meeste worden veroorzaakt door een virus, een paar door een bacterie (zoals roodvonk en krentenbaard). Veel kinderziektes zijn al besmettelijk voordat je iets ziet. Daarom heeft thuishouden vaak weinig zin om anderen te beschermen. Dat is een belangrijke uitzondering bij mazelen: daar is thuisblijven wél het advies.

Bij virusziektes helpen antibiotica niet. Je helpt je kind dan vooral met rust, voldoende drinken en eventueel paracetamol tegen pijn of koorts. Twijfel je over de dosis? Vraag het aan je apotheker of huisarts. Meer over koorts lees je bij Thuisarts: kind met koorts.

De kinderziektes op een rij

Virus · vlekjes en blaasjes

Waterpokken (windpokken)

Symptomen

Vaak eerst wat koorts en hangerigheid. Daarna rode vlekjes die snel bultjes en jeukende blaasjes worden, eerst op borst, rug en gezicht en dan over het hele lichaam. De blaasjes drogen in tot korstjes. De ziekte duurt ongeveer tien dagen.

Besmettelijkheid en incubatie

Zeer besmettelijk, al vanaf 2 dagen voordat de uitslag verschijnt, tot alle blaasjes zijn ingedroogd (meestal maximaal 7 dagen na de eerste blaasjes). Incubatie: 10 tot 21 dagen, meestal 14 tot 16.

Wat te doen thuis

Nagels kort houden en krabben zoveel mogelijk voorkomen. Een koel bad of verkoelende lotion kan de jeuk verzachten. Paracetamol bij koorts of pijn.

Wanneer naar de arts

Bij ontstoken blaasjes (rood, warm, pus), als je kind erg ziek wordt, bij een baby, of bij een kind met verminderde afweer. Ben je zwanger en heb je nooit waterpokken gehad? Bel dan je huisarts of verloskundige.

Vaccin: NL: niet in het Rijksvaccinatieprogramma. BE: niet in het basisschema; wel mogelijk vanaf 12 maanden op voorschrift van je arts (2 dosissen, niet terugbetaald).
Virus · vlekjes

Mazelen

Symptomen

Koorts, zich ziek voelen, neusverkoudheid, hoesten en rode ogen die gevoelig zijn voor licht. Soms kleine witte vlekjes in de mond. Na 3 tot 7 dagen rode vlekken, eerst achter de oren en daarna over het hele lichaam.

Besmettelijkheid en incubatie

Zeer besmettelijk, tot en met 4 dagen na de eerste vlekken. Incubatie: 7 tot 14 dagen, meestal rond de 10.

Wat te doen thuis

Houd je kind thuis tot en met 4 dagen na het ontstaan van de vlekjes. Laat het veel drinken en rusten. Bel de huisarts eerst op voordat je langsgaat, zodat je niemand in de wachtkamer besmet.

Wanneer naar de arts

Bel altijd bij vermoeden van mazelen. Mazelen kan leiden tot longontsteking, oorontsteking en zelden hersenontsteking. Is een niet-gevaccineerd kind in contact geweest met mazelen? Een prik binnen 3 dagen kan nog bescherming geven.

Vaccin: ja (BMR). NL: 14 maanden en 3 jaar. BE (Vlaanderen): 12 maanden en 24 maanden.
Virus · vlekjes

Rodehond (rubella)

Symptomen

Meestal mild: lichte koorts, kleine roze vlekjes die in het gezicht beginnen en gezwollen klieren in de nek of achter de oren. Veel kinderen merken er weinig van.

Besmettelijkheid en incubatie

Besmettelijk vanaf 10 dagen voor tot 7 dagen na het ontstaan van de uitslag. Incubatie: 12 tot 23 dagen, meestal 14 tot 16.

Wat te doen thuis

Rust, drinken en eventueel paracetamol. Houd afstand van zwangere vrouwen.

Wanneer naar de arts

Bij twijfel over de diagnose. Rodehond is vooral gevaarlijk voor ongeboren baby's. Ben je zwanger en in contact geweest met rodehond? Neem contact op met je huisarts of verloskundige.

Vaccin: ja (BMR). NL: 14 maanden en 3 jaar. BE (Vlaanderen): 12 maanden en 24 maanden.
Bacterie · keel en huid

Roodvonk

Symptomen

Keelpijn en koorts, daarna een ruwe rode huiduitslag die aanvoelt als schuurpapier. Vaak een rode 'frambozentong' en een bleke huid rond de mond. Na een paar dagen kan de huid gaan vervellen.

Besmettelijkheid en incubatie

Al besmettelijk enkele dagen voor de eerste klachten. Zonder behandeling meestal 2 tot 3 weken, met antibiotica korter. Incubatie: 2 tot 5 dagen.

Wat te doen thuis

Rust, veel drinken en zacht eten. Paracetamol tegen pijn en koorts. Roodvonk gaat meestal na 7 tot 10 dagen vanzelf over.

Wanneer naar de arts

Als je kind erg ziek is, slecht drinkt of veel keelpijn heeft. De arts kan antibiotica voorschrijven.

Vaccin: nee. Niet beschikbaar in NL en BE.
Virus · rode wangen

Vijfde ziekte

Symptomen

Felrode wangen, alsof je kind een klap heeft gehad. Daarna een kantachtige uitslag op armen, benen en romp. De vlekjes kunnen tot drie weken lang terugkomen, bijvoorbeeld door warmte of inspanning.

Besmettelijkheid en incubatie

Besmettelijk vóór de klachten. Zodra de uitslag verschijnt, is je kind niet meer besmettelijk. Incubatie: meestal 1 tot 3 weken.

Wat te doen thuis

Meestal is niets nodig. Thuishouden heeft geen zin: zodra je de vlekjes ziet, is je kind niet meer besmettelijk.

Wanneer naar de arts

Bij een kind met bloedarmoede of verminderde afweer. Ben je minder dan 20 weken zwanger en in contact geweest? Bel je huisarts of verloskundige; een bloedtest kan laten zien of je beschermd bent.

Vaccin: nee. Niet beschikbaar in NL en BE.
Virus · koorts en vlekjes

Zesde ziekte (roseola)

Symptomen

Vooral bij baby's en peuters: een paar dagen hoge koorts. Als de koorts zakt, verschijnen rode vlekjes, vooral op de romp. De vlekjes jeuken niet en verdwijnen na 1 tot 2 dagen.

Besmettelijkheid en incubatie

Hoe lang de ziekte besmettelijk is, is niet precies bekend. Incubatie: 5 tot 15 dagen.

Wat te doen thuis

Laat je kind goed drinken en kleed het luchtig. Paracetamol kan helpen als je kind zich slecht voelt.

Wanneer naar de arts

Bij een baby jonger dan 3 maanden met koorts, bij een koortsstuip of als je kind suf wordt of slecht drinkt.

Vaccin: nee. Niet beschikbaar in NL en BE.
Virus · dikke wangen

Bof (dikoor)

Symptomen

Koorts, hoofdpijn en een pijnlijke zwelling van de speekselklieren voor en onder het oor, aan één of beide kanten. Kauwen en slikken doen pijn.

Besmettelijkheid en incubatie

Al besmettelijk enkele dagen voor de klachten. Incubatie: 2 tot 3 weken.

Wat te doen thuis

Zacht eten, veel drinken (liever geen zure dranken), rust en paracetamol tegen pijn.

Wanneer naar de arts

Bij hevige hoofdpijn, een stijve nek, buikpijn of pijnlijke, gezwollen balletjes bij jongens.

Vaccin: ja (BMR). NL: 14 maanden en 3 jaar. BE (Vlaanderen): 12 maanden en 24 maanden.
Bacterie · hoest

Kinkhoest

Symptomen

Begint als een gewone verkoudheid. Na 1 tot 2 weken komen er hevige hoestbuien, soms met een gierende inademing of braken. Baby's hoesten soms weinig, maar kunnen stoppen met ademen of blauw aanlopen. De hoest kan weken aanhouden.

Besmettelijkheid en incubatie

Het meest besmettelijk in het begin, tot 3 weken na het begin van de hoestbuien. Incubatie: meestal 7 tot 10 dagen.

Wat te doen thuis

Rust, kleine porties eten en drinken, en houd je kind uit de buurt van jonge baby's.

Wanneer naar de arts

Altijd bij vermoeden van kinkhoest bij een baby, en bij hoestbuien waarbij je kind blauw aanloopt, stopt met ademen of slecht drinkt. Vroeg starten met antibiotica kan de besmettelijkheid verkorten.

Vaccin: ja. NL: kinkhoestprik in de zwangerschap; baby 3, 5 en 12 maanden (extra prik op 2 maanden als de moeder niet in de zwangerschap is gevaccineerd), herhaling op 5 jaar. BE (Vlaanderen): vaccin bij elke zwangerschap; baby 8, 12 en 16 weken en 13 tot 15 maanden, herhaling in het eerste leerjaar en op 14 jaar.
Virus · blaasjes

Hand-voet-mondziekte

Symptomen

Koorts en pijnlijke blaasjes of zweertjes in de mond, met vlekjes of blaasjes op handen, voeten en soms de billen. Eten en drinken kan pijn doen. Weken later kunnen nagels loslaten; die groeien vanzelf terug.

Besmettelijkheid en incubatie

Erg besmettelijk, al 3 tot 7 dagen voor de klachten. Het virus kan na herstel nog weken in de ontlasting zitten. Incubatie: meestal 3 tot 6 dagen.

Wat te doen thuis

Koude dranken en zacht, niet-zuur eten. Paracetamol tegen pijn. Goed handen wassen, vooral na het verschonen.

Wanneer naar de arts

Als je kind te weinig drinkt of weinig plast, of als je kind erg ziek of suf wordt.

Vaccin: nee. Niet beschikbaar in NL en BE.
Bacterie · huid

Krentenbaard

Symptomen

Rode plekjes, vooral rond neus en mond, die blaasjes worden. Als ze openbreken, ontstaan natte plekjes met geelbruine korstjes. Het kan jeuken of pijn doen en begint vaak op een wondje, eczeem of na waterpokken.

Besmettelijkheid en incubatie

Besmettelijk tot de blaasjes zijn opgedroogd, of tot 24 uur na de start van antibiotica. Incubatie: 4 tot 14 dagen.

Wat te doen thuis

Handen vaak wassen, nagels kort, eigen handdoek en washand. Korstjes voorzichtig weken met lauw water.

Wanneer naar de arts

Als de plekken groter worden, op meerdere plaatsen zitten of na een paar dagen niet beter gaan. De arts kan een zalf of tabletten met antibiotica voorschrijven.

Vaccin: nee. Niet beschikbaar in NL en BE.
Virus · luchtwegen

RS-virus

Symptomen

Bij oudere kinderen meestal een verkoudheid met hoesten. Bij jonge baby's kan het RS-virus een ontsteking van de kleine luchtwegen geven, met snelle of moeilijke ademhaling en slecht drinken. Vooral in het najaar en de winter.

Besmettelijkheid en incubatie

Kinderen onder de 2 jaar kunnen 3 tot 4 weken besmettelijk zijn. Incubatie: 2 tot 8 dagen, meestal 5.

Wat te doen thuis

Vaak kleine voedingen geven, de neus vrijhouden met zoutoplossing en zorgen voor een rookvrije omgeving.

Wanneer naar de arts

Bel direct als je baby benauwd is, snel ademt, stopt met ademen, minder dan de helft drinkt of blauwe of grauwe lippen krijgt.

Bescherming: ja (antistoffen). NL: gratis RSV-immunisatie voor baby's; geboren oktober tot en met maart: binnen 2 weken na de geboorte, geboren april tot en met september: in september of oktober. BE: antistoffen voor de baby (Beyfortus) via huisarts, kinderarts of materniteit, onder voorwaarden terugbetaald, óf een RSV-vaccin voor de moeder tijdens de zwangerschap.
Ouder dept jeukende waterpokken op de arm van een kind met een wattenschijfje

Bel meteen de (huis)arts als…

  • je baby jonger is dan 3 maanden en koorts heeft (38 °C of hoger);
  • je kind suf is: het reageert minder of niet als je iets zegt, of is niet makkelijk wakker te krijgen;
  • je kind rode of donkere vlekjes of puntjes heeft die niet lichter worden als je erop drukt (doe de glastest);
  • je kind moeilijk of snel ademt, piept, stopt met ademen of blauwe of grauwe lippen krijgt;
  • je kind minder dan de helft drinkt of meer dan 12 uur niet heeft geplast;
  • je kind een koortsstuip heeft, of ernstige hoofdpijn of een stijve nek;
  • je kind snel zieker wordt, of na een paar dagen beter zijn opnieuw koorts krijgt;
  • je je ernstig zorgen maakt of je kind anders ziek is dan je gewend bent.

Buiten de openingsuren? In Nederland bel je de huisartsenspoedpost, in België de huisarts van wacht (1733). Bij levensgevaar bel je altijd 112.

Kinderziektes voorkomen: zo doe je dat

Tegen mazelen, bof, rodehond en kinkhoest bestaat een goed en gratis vaccin. Na twee BMR-prikken is ongeveer 99 procent van de kinderen beschermd tegen mazelen. In Nederland vind je het actuele schema bij het Rijksvaccinatieprogramma, in Vlaanderen bij Kind en Gezin. Lees ook ons artikel over de RS-prik en griepprik voor baby's en zwangeren en waarom de RS-prik minder baby's op de IC brengt.

Arts maakt een vaccinatie klaar voor een baby op schoot bij een ouder

Daarnaast helpen een paar eenvoudige gewoontes tegen bijna alle besmettelijke ziektes:

  • Handen wassen met water en zeep, vooral na het toiletbezoek, na het verschonen en voor het eten.
  • Hoesten en niezen in de elleboog en papieren zakdoekjes één keer gebruiken.
  • Eigen handdoek, washand en beker voor een ziek kind.
  • Jonge baby's, zwangeren en mensen met minder afweer uit de buurt houden van een ziek kind.

Wil je weten hoe het in het algemeen gaat met de gezondheid van kinderen? Lees dan waarom artsen zich zorgen maken over de gezondheid van kinderen. Meer artikels over opgroeien vind je in onze rubriek Opvoeding & ontwikkeling.

Officiële bronnen

Let op: dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Twijfel je of maak je je zorgen over je kind? Neem dan contact op met je huisarts, kinderarts of de huisartsenpost. Vaccinatieschema's kunnen veranderen; check altijd de actuele informatie bij het consultatiebureau (NL) of Kind en Gezin (BE).

Meest gelezen

02-04-2026 buddybankje op basisschool Boekel helpt kinderen samen spelen Lees artikel → 16-03-2026 Playmobil vs LEGO: welk speelgoed past bij jouw kind Lees artikel → 05-03-2026 Vroege signalen van hoogbegaafdheid bij jonge kinderen Lees artikel → 21-09-2026 Herfstvakantie 2026 Vlaanderen: data, wintertijd en rustige tips Lees artikel →

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Veelgestelde vragen

Bij dit artikel

  • Mazelen en waterpokken zijn zeer besmettelijk. Waterpokken is al besmettelijk vanaf 2 dagen voor de huiduitslag tot alle blaasjes zijn ingedroogd. Mazelen is besmettelijk tot en met 4 dagen na de eerste vlekken.

  • Bij de meeste kinderziektes heeft thuisblijven weinig zin, omdat ze al besmettelijk zijn voor de klachten beginnen. Bij mazelen is het advies wel om je kind thuis te houden tot en met 4 dagen na het ontstaan van de vlekjes. Blijf thuis als je kind zich ziek voelt.

  • In Nederland en Vlaanderen krijgen kinderen onder meer het BMR-vaccin tegen bof, mazelen en rodehond en een vaccin tegen kinkhoest. Tegen waterpokken, roodvonk, vijfde en zesde ziekte, hand-voet-mondziekte en krentenbaard is er geen standaardvaccinatie.

  • Bel direct als je baby jonger dan 3 maanden koorts heeft, als je kind suf is, vlekjes heeft die niet wegdrukbaar zijn, moeilijk ademt, minder dan de helft drinkt of een koortsstuip heeft. Bij levensgevaar bel je 112.

Leuke uitjes voor kids

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling

✉️ Gastartikel insturen