Jongens- of meisjesspeelgoed? Wat nieuw onderzoek zegt

31-10-2026 door de redactie

Speelt je dochter alleen met poppen en wil je zoon enkel auto's? Of juist alles door elkaar? Nieuw onderzoek van de Universiteit Utrecht volgde 363 Nederlandse kinderen van 3 tot 6 jaar en keek hoe "typisch jongens" of "typisch meisjes" hun spel, voorkeuren en uiterlijk zijn, en of dat verandert. De studie verscheen op 1 oktober 2026 in het tijdschrift Early Childhood Research Quarterly. Wij zetten de resultaten voor ouders op een rij.

Het onderzoek in het kort
  • 363 kinderen uit Nederland (53,2% meisjes, 46,8% jongens) werden gevolgd.
  • Ze werden onderzocht op 3 en op 6 jaar, met observaties en vragenlijsten voor ouders.
  • Vier onderdelen: uiterlijk, speelgoedkeuze, voorkeur voor activiteiten en genderexpressie (hoe een kind zich gedraagt en presenteert).
  • Speelgoedkeuze en uiterlijk op 3 jaar zeiden weinig over die keuzes op 6 jaar.
  • Voorkeur voor activiteiten en genderexpressie bleven wat stabieler.

Wat onderzochten ze?

De onderzoekers, Joyce Endendijk (Universiteit Utrecht) en May Ling Halim (California State University Long Beach), wilden weten hoe stabiel zogenoemde gender-typering is bij jonge kinderen. Met andere woorden: blijft een kind dat op 3 jaar vooral "typisch" speelt, dat ook op 6 jaar doen? Ze keken niet naar één kenmerk, maar naar het totaalplaatje: hoe een kind eruitziet, met welk speelgoed het speelt, welke activiteiten het leuk vindt en hoe het zich uit.

Wat vonden de onderzoekers?

Hoe een kind eruitziet en met welk speelgoed het speelt, bleek tussen 3 en 6 jaar nauwelijks stabiel. Een peuter die vooral met poppen of juist met auto's speelt, kan op zesjarige leeftijd heel andere voorkeuren hebben. De voorkeur voor bepaalde activiteiten en de genderexpressie bleven iets stabieler, maar ook daar was het verband klein tot matig.

De onderzoekers deelden de kinderen ook in groepen in. De meeste kinderen met een flexibel profiel op 3 jaar (een mix van typische en minder typische voorkeuren) hadden dat op 6 jaar nog steeds. Kinderen die op 3 jaar een strak profiel hadden (op alle vlakken typisch voor hun geslacht), schoven later vaker op naar een flexibel profiel. Dat gebeurde vaker bij meisjes dan bij jongens.

Wat betekent dit voor ouders?
  • Voorkeuren van peuters liggen niet vast: wat je kind op 3 jaar kiest, zegt weinig over later.
  • Er is veel verschil tussen kinderen. Er bestaat geen "normaal" patroon.
  • Bied gevarieerd speelgoed aan: blokken, poppen, auto's, verkleedkleren, tekenspullen. Zo kan je kind zelf ontdekken wat het leuk vindt.
  • Laat je kind vrij kiezen, zonder etiketjes als "jongensspeelgoed" of "meisjesspeelgoed".

Kanttekeningen

Het onderzoek beschrijft hoe voorkeuren zich ontwikkelen, maar verklaart niet waarom. Het zegt dus niets over de invloed van ouders, school of reclame. Het gaat bovendien om Nederlandse kinderen; in andere landen kan het beeld anders zijn.

Lees de samenvatting van de studie (Engels)

Op zoek naar speelideeën voor elk kind? Bekijk onze gratis spelletjes voor kinderen, onze kleurplaten of lees waarom risicovol spelen goed is voor kinderen en hoe buitenspelen het welbevinden van peuters en kleuters helpt.

Ontdek onze gratis spelletjes

Hoe keken de onderzoekers precies?

De studie combineert twee manieren van kijken. Eerst keken de onderzoekers per kenmerk hoe sterk de score op 3 jaar samenhangt met die op 6 jaar. Daarna deelden ze de kinderen in profielen in, op basis van alle kenmerken samen. Dat tweede deel laat zien dat kinderen geen eenduidige “jongens”- of “meisjes”-pakketten hebben, maar een mozaïek: een kind kan typisch spelen en tegelijk minder typische interesses hebben. De onderzoekers besluiten dat er grote verschillen zijn tussen kinderen, zowel in hun patroon als in hoe stabiel dat patroon is.

Wat zeggen opvoedexperts?

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) zegt duidelijk dat genderneutraal opvoeden niet nodig is: een ouder hoeft roze niet te vermijden voor een dochter, of een zoon met poppen te laten spelen. Het gaat om genderbewust opvoeden: je bewust zijn van de verwachtingen over jongens en meisjes, zodat je kind de ruimte krijgt om zichzelf te zijn. Volgens het NJI zegt speelgoed niets over de identiteit van een kind. Een jongen die graag nagellak gebruikt, vindt dat gewoon mooi.

Ook Kind en Gezin wijst erop dat peuters zich bewust worden van hun eigen lichaam en leren dat ze een jongen of een meisje zijn. Sommige meisjes stoeien graag en houden van voetbal, sommige jongens lezen liever rustig een boekje. “Laat je kind gewoon doen wat het leuk vindt,” staat in de brochure over de ontwikkeling van 0 tot 6 jaar. Opgroeien merkt op dat veel kinderen door een fase gaan met heel uitgesproken voorkeuren, zoals alles roze of alleen zwaarden, en noemt dat een normale stap in hun ontwikkeling.

Genderbewust opvoeden in de praktijk
  • Sta af en toe stil bij je eigen verwachtingen van jongens en meisjes.
  • Benoem speelgoed of activiteiten niet als “jongens”- of “meisjes”-dingen.
  • Geef meisjes kansen op avontuur en jongens ruimte om emoties te tonen.
  • Geef complimenten voor gedrag, zoals zorgzaamheid of doorzetten, bij elk kind.
  • Kies eens voor neutrale varianten: houten blokken, fietsen in rood, oranje of groen.
  • Lees boeken over verschillende soorten mensen en gezinnen.
  • Verdeel zelf zorg- en huishoudtaken: je kind kijkt mee.
Veelgestelde vragen
  • Spelen jongens en meisjes altijd met ander speelgoed? Volgens een studie van de Universiteit Utrecht bij 363 Nederlandse kinderen is de speelgoedkeuze tussen 3 en 6 jaar nauwelijks stabiel. Wat een peuter kiest, zegt dus weinig over zijn of haar voorkeuren later.
  • Wat is gender-typering? Het gaat om de mate waarin het uiterlijk, het speelgoed, de activiteiten en het gedrag van een kind typisch zijn voor zijn of haar geslacht.
  • Wat veranderde er tussen 3 en 6 jaar? De meeste kinderen met een flexibel profiel bleven flexibel. Kinderen met een strak, typisch profiel op 3 jaar werden later vaker flexibeler, meisjes vaker dan jongens.
  • Welk speelgoed geef ik mijn kind het best? Gevarieerd speelgoed, zoals blokken, poppen, auto's, verkleedkleren en tekenspullen, zodat je kind zelf kan ontdekken wat het leuk vindt.
  • Waar verscheen het onderzoek? In het tijdschrift Early Childhood Research Quarterly (jaargang 77), gepubliceerd op 1 oktober 2026, door Joyce Endendijk (Universiteit Utrecht) en May Ling Halim.
  • Moet ik mijn kind genderneutraal opvoeden? Nee. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is dat niet nodig. Het gaat om genderbewust opvoeden: je bewust zijn van verwachtingen over jongens en meisjes en je kind zelf laten kiezen.
  • Is een fase met alleen roze of alleen stoere spullen normaal? Ja. Opgroeien noemt zo een fase met uitgesproken voorkeuren een normale stap in de ontwikkeling. Leg niets op, maar blijf gevarieerd speelgoed aanbieden.

Bron: Endendijk en Halim, Stability and change in mosaics of gender-typing from preschool to early school age, Early Childhood Research Quarterly, jaargang 77, blz. 108-120, gepubliceerd op 1 oktober 2026 (Universiteit Utrecht). Aanvullende bronnen: NJI, genderbewust opvoeden, NJI, gender en opvoeding, Kind en Gezin, relationele en seksuele ontwikkeling 0-6 jaar en Opgroeien, jongens en meisjes opvoeden. Foto: Thomas Quine via Wikimedia Commons (CC BY 2.0).

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling