Inspectie: te weinig diepgang in reken- en begrijpend-leeslessen

11-11-2026 door de redactie

Bij SlimmeKids lezen we een inspectierapport niet als een cijfer voor jouw leerkracht. Het gaat om wat inspecteurs in heel veel lessen zagen, niet om één klas. Op 10 november 2026 publiceerde de Inspectie van het Onderwijs een onderzoek naar vakdidactiek in rekenen-wiskunde en begrijpend lezen. Bij ruim 1 op de 6 rekenlessen (17 procent) en bij bijna 1 op de 4 begrijpend-leeslessen was de algemene indruk onvoldoende.

Dat klinkt hard, en het vraagt om precisie. Inspecteurs gaven na afloop van elke les een cijfer van 1 tot 10. Een 5 of lager telde als onvoldoende, een 6 of hoger als voldoende. Van de 457 beoordeelde lessen begrijpend lezen kregen 107 lessen (23,4 procent) een 5 of lager. Bij rekenen-wiskunde lag dat aandeel lager: gemiddeld 17 procent, en in alle onderzochte onderwijssoorten kreeg ruim 80 procent van die lessen een 6 of hoger.

Wat de inspectie precies heeft bekeken

Het onderzoek vond plaats in schooljaar 2024-2025. Speciaal getrainde inspecteurs observeerden 456 lessen rekenen-wiskunde en 457 lessen begrijpend lezen in het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs. Daarnaast vulden 373 leraren een vragenlijst in over rekenen-wiskunde en 364 leraren over begrijpend lezen.

De meeste leraren in het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs schatten hun eigen kennis en didactische vaardigheden hoog in. Voor begrijpend lezen was die zelfinschatting iets lager dan voor rekenen-wiskunde. De inspectie schrijft ook dat zij in dit onderzoek onvoldoende zicht had op het feitelijke niveau van vakkennis. Dit rapport zegt dus niet: „leraren kunnen het niet.” Het zegt: in de les wordt een smaller palet gebruikt dan beschikbaar is.

Eenvoudige stappen vaker dan diepere vragen

In de praktijk zetten leraren vooral relatief eenvoudige vakdidactische vaardigheden in. Denk aan het oefenen van procedures, het gebruiken van vaktaal, of gesloten vragen die je kunt beantwoorden met informatie uit de tekst. Complexere vakdidactiek komt minder vaak voor: meerdere oplossingsstrategieën stimuleren, hogere denkprocessen activeren, leerlingen wiskundig laten redeneren of kritisch laten nadenken over een tekst. Juist die aanpak wordt hoger gewaardeerd en draagt volgens de inspectie bij aan dieper leesbegrip en wiskundig denken.

Ook de teksten doen ertoe. Bij begrijpend lezen gebruiken leraren vaak teksten uit de methode, terwijl zelfgekozen teksten vaker kenmerken van rijke teksten bevatten. De inspectie noemt rijke teksten authentieke, aansprekende teksten van vakkundige schrijvers, met veelzijdig en gevarieerd taalgebruik. Ze nodigen uit tot nadenken en betekenis geven. Bij rekenen-wiskunde geldt iets vergelijkbaars voor de taken: uitdagende opdrachten waarin leerlingen moeten redeneren en problemen oplossen, hingen samen met een hogere leswaardering.

In het speciaal basisonderwijs werden begrijpend-leeslessen vaker met een onvoldoende beoordeeld (32,4 procent) dan in de andere onderzochte onderwijssoorten; dat verschil was significant. Bij rekenen-wiskunde vond de inspectie geen significante verschillen tussen onderwijssoorten.

Wat dit voor jou als ouder wél en niet betekent

Dit is geen rapportcijfer over jouw school of jouw kind. Het is een beeld van honderden geobserveerde lessen. De inspectie legt de opdracht vooral bij opleidingen, schoolbesturen en schoolleiders: gerichte professionalisering, en lessen vakdidactisch doordacht ontwerpen en voorbereiden. Niet bij ouders die thuis een tweede school moeten beginnen.

De nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen-wiskunde staan inmiddels vast; de inspectie benadrukt dat scholen zelf bepalen hóe ze die in de les brengen. Wat die kerndoelen voor jou betekenen, zetten we eerder uiteen in Nieuwe kerndoelen taal en rekenen: wat ouders merken. Twijfel je of bijles nodig is, lees dan eerst ons stuk over wanneer bijles op de basisschool helpt — dit inspectierapport is geen advies om standaard extra les in te kopen. En bescherm thuis vooral het leesplezier: hoe je dat bij een kind van zes leuk houdt, staat in Leesplezier bij 6 jaar.

✂ Wat je wél kunt doen, zonder thuis school te spelen

  • Vraag op het gesprek hoe de school werkt met rijke teksten en met redeneren bij rekenen — niet alleen met oefenen van sommen of vragen uit de methode.
  • Lees thuis regelmatig voor of samen uit een boek dat je kind trekt. Korte, prettige momenten helpen meer dan een extra toetsachtige oefening.
  • Laat je kind bij een som gerust vertellen hoe híj of zíj het aanpakt, ook als dat anders is dan jij het geleerd hebt.
  • Zie een tegenvallend cijfer of een lastige les niet meteen als een reden voor bijles; overleg eerst met de leerkracht wat de klas al doet.
  • Twijfel je over lezen of rekenen, begin bij school. Dit rapport beschrijft gemiddelden, geen diagnose van jouw kind.

Bronnen: Inspectie van het Onderwijs, nieuwsbericht 10 november 2026; Inspectie van het Onderwijs, rapport Vakdidactiek rekenen-wiskunde en begrijpend lezen.

Foto: Rhetos, houten rekenblokken (Dienes-materiaal), via Wikimedia Commons — CC0 1.0 (uitsnede).

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Veelgestelde vragen

Bij dit artikel

  • In schooljaar 2024-2025 observeerden inspecteurs 456 lessen rekenen-wiskunde en 457 lessen begrijpend lezen in het (speciaal) basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. Daarnaast vulden honderden leraren een vragenlijst in. Het rapport verscheen op 10 november 2026.

  • Inspecteurs gaven de algemene indruk van een les een cijfer van 1 tot 10. Een 5 of lager telde als onvoldoende. Bij rekenen-wiskunde was dat gemiddeld 17 procent van de lessen (ruim 1 op de 6). Bij begrijpend lezen 107 van de 457 lessen, oftewel 23,4 procent (bijna 1 op de 4).

  • Nee, niet op basis van dit rapport alleen. De inspectie richt haar aanbevelingen vooral tot opleidingen, schoolbesturen en schoolleiders, niet tot ouders. Overleg eerst met de leerkracht. Bijles is niet standaard de oplossing.

  • Bescherm het leesplezier: lees samen uit een boek dat je kind trekt. Bij rekenen kun je je kind laten vertellen hoe het een som aanpakt. Dit rapport vraagt geen tweede school thuis.

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling