Bijles op de basisschool: wanneer helpt het?

Bij SlimmeKids horen we het steeds vaker: ouders die zich afvragen of hun kind “nog mee” moet met bijles, oefenmateriaal of een Cito-cursus. Niet omdat school iets heeft geadviseerd, maar omdat de omgeving dat lijkt te verwachten. Wij vinden: eerst rustig kijken wat er echt speelt — en pas dan beslissen.

In schooljaar 2024/2025 maakte volgens de Monitor Aanvullend Onderwijs 2025 27 procent van de ouders met een kind in het primair onderwijs gebruik van aanvullend onderwijs (betaald of onbetaald). In de vorige meting over 2022/2023 was dat 17 procent. Dat is een stijging in de monitor, geen bewijs dat bijles voor ieder kind nodig is.

Wat is aanvullend onderwijs precies?

De monitor verstaat onder aanvullend onderwijs onder meer bijles of basisschoolbegeleiding, studievaardighedentraining, toetstraining, extra steun bij speciale onderwijsbehoeften en andere vormen buiten de gewone onderwijstijd. Het kan gratis of betaald zijn, op school, thuis of bij een bedrijf.

Op scholen zelf is het aanbod in het primair onderwijs nog beperkt: 29 procent biedt aanvullend onderwijs buiten de onderwijstijd op de eigen locatie aan. Specifiek bijles komt volgens schoolleiders bij 12 procent van de po-scholen voor; toetstraining bij 1 procent. Een groot deel van de po-scholen is überhaupt niet betrokken bij aanvullend onderwijs.

Waarom voelt het soms als een wedloop?

Ouders kiezen volgens de monitor vooral voor aanvullend onderwijs omdat zij het gevoel hebben dat de steun thuis of op school niet (meer) lukt. Schoolleiders in het po noemen tegelijk zorgen over belasting en welzijn van leerlingen, en over kansenongelijkheid. Slechts 22 procent van de po-scholen vindt aanvullend onderwijs echt toegankelijk voor alle leerlingen.

Bij SlimmeKids herkennen we dat spanningsveld. Extra oefenen kan helpen. Maar als de drijfveer vooral angst is om “achter te raken”, voelt een kind al snel: ik ben niet goed genoeg. Dat willen wij voorkomen. Meer over druk en stress lees je in ons artikel over opvoeden in een drukke prestatiemaatschappij.

Wanneer kan bijles wél zinvol zijn?

Bij SlimmeKids zien we bijles vooral als hulpmiddel wanneer er een duidelijke hulpvraag is: een achterstand die school ook ziet, een aanpak die aansluit op de methode in de klas, of tijdelijke steun na ziekte of een verhuizing. Dan werkt samenwerking met de leerkracht het beste.

De monitor laat zien dat de meeste ouders (84 procent in het po) geen advies van school hebben gekregen over aanvullend onderwijs buiten school. Vraag dus zelf na. Anders koop je iets “omdat het zo hoort”, terwijl school juist andere oefening adviseert — of juist rust.

Wat ouders vaak over het hoofd zien

In het po is volgens ouders vooral extra oefenmateriaal gebruikt (10 procent), daarna extra steun bij speciale onderwijsbehoeften (7 procent). Dat is breder dan “dure Cito-training”. Soms helpt een rustiger huiswerkritme, een andere uitleg van de leerkracht, of kort en gericht oefenen thuis meer dan een wekelijks traject.

Kleine, positieve stappen thuis kunnen ook zonder betaalde cursus. Ons artikel over de digitale beloningskaart gaat over samen oefenen zonder dat alles om cijfers draait.

Geld, toegankelijkheid en eerlijke kansen

De monitor laat zien dat hogere-inkomensgroepen meer uitgeven aan aanvullend onderwijs dan lagere-inkomensgroepen (mediaan in het po: 180 euro versus 120 euro). Dat is een mediaan uit de oudervragenlijst, geen adviesprijs en geen landelijk tarief. Wel een signaal: wie minder te besteden heeft, heeft minder speelruimte in de “wedloop”.

Slechts een beperkt deel van de ouders gebruikt een financiële tegemoetkoming; in het po komt dat vaker voor (tot 20 procent) dan in het vo (tot 8 procent). Bij SlimmeKids tippen we: vraag school en gemeente naar gratis of gesubsidieerde steun voordat je een duur traject aangaat. Gemeentelijk beleid op aanvullend onderwijs is overigens geen vanzelfsprekendheid: ongeveer een kwart van de gemeenten voerde in 2024/2025 actief beleid volgens de monitor.

Onze SlimmeKids-aanpak in vijf stappen

1. Praat met school vóór je iets boekt. Vraag wat zij zien en welke doelen realistisch zijn in de komende weken. 2. Check eerst schoolgebonden of gratis opties. 3. Kies liever gericht en tijdelijk dan “voor de zekerheid een jaar”. 4. Bewaak speeltijd, vriendjes en slaap — die horen bij ontwikkeling. 5. Evalueer samen met school: wat is er echt veranderd in de klas, niet alleen in een oefenapp?

Wij geloven niet dat ieder kind dezelfde route nodig heeft. Sommige kinderen bloeien van korte, speelse herhaling. Andere hebben specialistische ondersteuning nodig — en die hoort bij school of jeugdhulp, niet per se bij een commercieel aanbod. Twijfel je? Vraag de leerkracht of het zorgteam om mee te kijken.

Wat we bewust niet doen in dit artikel

We noemen geen “must-do” Cito-cursussen, geen beloofde scorestijgingen en geen paniekverhalen over “als je nu niets doet”. Die claims horen niet bij hoe SlimmeKids ouders wil steunen. Wat we wél doen: cijfers uit de monitor plaatsen in context, en je helpen een besluit te nemen dat bij jullie kind past.

Kortom: bijles is geen bewijs van goed ouderschap. Goed ouderschap is weten waarom je iets kiest — en wanneer je bewust nee zegt.

Bronnen: ResearchNed, Monitor Aanvullend Onderwijs 2025; Open Overheid, rapportmonitor (pdf).

Foto: Kleon3 via Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0 (uitsnede).