Zollverein in Essen: kolenmijn, Kokerei en Ruhr Museum

Boven het terrein in Essen staat de kolenwasserij van Schacht XII, een symmetrisch gebouw uit 1932 van de architecten Fritz Schupp en Martin Kremmer. Zollverein was de laatste van twaalf schachten op deze plek. Tussen 1847 en 1986 kwam hier volgens de stichting 240 miljoen ton steenkool naar boven. Op het drukst werkten er tot 8.000 kompels in ploegen. De mijn sloot op 23 december 1986. De cokesfabriek ernaast draaide nog tot 1993.

In de voormalige kolenwasserij zit het Ruhr Museum, geopend bij de start van het cultuurjaar RUHR.2010. De vaste opstelling telt 6.000 voorwerpen, van het ontstaan van de steenkool 300 miljoen jaar geleden tot de omslag van het Ruhrgebied. Naast de schacht ligt de Kokerei Zollverein, gebouwd van 1957 tot 1961. Na een uitbreiding in 1973 gold ze tot de sluiting in 1993 als de grootste centrale cokesfabriek van Europa. In het begaanbare Schaudepot van het Ruhr Museum liggen daar 25.000 stukken uit 110 jaar verzamelen.

In het oude ketelhuis staat het Red Dot Design Museum: meer dan 2.000 voorwerpen uit ongeveer 45 landen, allemaal met een Red Dot. Een groot deel mag je aanraken en uitproberen. Aan het plafond hangt een gyrokopter. De rondleidingen van de Denkmalpfad gaan door de originele bovengrondse installaties. Daar staan de machines, banden, lorries en buizen van de plek waar volgens Zollverein ooit tot 12.000 ton kolen per dag werd opgehaald, gewassen en tot cokes gemaakt.