Volubilis bij Meknès: basilica, forum en olijfpersen

Op het driehoekige plateau tussen de oued Fertassa en de oued Khoumane, drie kilometer ten westen van Moulay Idriss Zerhoun, ligt Volubilis. De heuvel hoort bij het Zerhoun-massief. Onder Rome groeide de stad tot 40 hectare. In het midden ligt het forum, een plein van 1.300 vierkante meter met drie poorten. Aan de oostzijde staat de basilica, 42,2 meter lang en 22,3 meter breed: een middenschip dat in het noorden en het zuiden op een apsis uitloopt, en zijbeuken tussen Korinthische zuilen. Het capitool, ten zuiden daarvan, is gewijd aan Jupiter, Juno en Minerva. Eén cella, dertien treden, vier kapellen, waarvan één voor Venus. Een inscriptie die in 1924 vlakbij werd gevonden, zet de herbouw in 218, onder keizer Macrinus.

De triomfboog staat op de decumanus maximus, de hoofdstraat waar de wijken elkaar raken. De stad, toen een municipium, bouwde hem tussen december 216 en april 217 voor Caracalla, nadat die de inwoners een belastingvrijstelling had gegeven. Twee rechthoekige pijlers dragen de boog. De twee gelijke gevelopschriften zijn samengesteld uit stukken die op de grond lagen. De restauratie van 1930 tot 1934 volgde tekeningen van Engelse reizigers uit de achttiende eeuw. Die restauratie bleef onvolledig.

In de opgegraven huizen zitten 58 olijfpersen. Een pers heeft een molensteen, een persbalk, een contragewicht en een bezinkbak. Er zijn ook vier antieke baden: de thermen van Gallienus, die van het capitool, de noordelijke thermen en de thermen van het huis met de cisterne. De zuilengangen dateren van 1955. In 1962 herstelde A. Luquet de trap, waarvan nog drie van de dertien treden over waren, en de tempelruimte, de zuilen en de kapitelen.