Schloss Linderhof in Ettal: paleis en de Venusgrotte

Bij Ettal, in het natuurgebied Ammergebirge, staat het paleis dat Ludwig II als enige grotere slotbouw voltooid meemaakte. Schloss Linderhof groeide uit het jachthuis van zijn vader Maximiliaan II. In 1869 werd dat huis het Königshäuschen. Er kwamen houten vleugels, daarna een stenen mantel, en in 1874 een nieuwe zuidvleugel. Het oude huisje werd verplaatst. Het plan voor een Versailles in dit smalle dal is niet uitgevoerd; dat ontwerp verschoof later naar de Chiemsee.

Binnen kom je met een rondleiding van ongeveer 25 minuten, in het Duits of het Engels. In het Schlafzimmer staat onder een baldakijn een groot bed in Ludwigs blauw. Engelen houden de Beierse kroon erboven. De Spiegelsaal heeft bijna geen wand zonder spiegel. Het voorbeeld was het spiegelkabinet in de Münchner Residenz. In Linderhof geeft elke blik een nieuw spiegeleffect: lapislazuli-schoorstenen, een luchter van ivoor, een tapijt van struisvogeldons. Ludwig gebruikte de zaal zelden overdag. In het Speisezimmer zakt de eettafel met een slinger naar de keuken eronder. De koning at alleen, aan een tafel die voor meer personen gedekt werd.

Buiten stijgt de tuin. De paden tussen de parkgebouwen lopen steil, tot ongeveer 20 procent, en de Venusgrotte ligt vijftig meter hoger dan het slot. Die kunstmatige druipsteengrot is in 1875–1877 gebouwd, negentig meter lang en tot veertien meter hoog. Ludwig liet er de eerste akte van Wagners Tannhäuser in zetten, en de Blauwe Grot van Capri, die hij alleen uit beschrijvingen kende. Vanaf 1878 kleurt elektrisch licht de grot: rood, blauw — zijn lievelingskleur — en nog andere tinten. Ook de grot zie je met een rondleiding, ongeveer een kwartier.