Bossche Broek Den Bosch: hooilanden, stadsmuren en moeraswandeling

Direct ten zuiden van de oude binnenstad van ’s-Hertogenbosch ligt het Bossche Broek, onderdeel van het Groene Woud van Staatsbosbeheer. Het is van oudsher een vochtig, moerassig buitengebied dat hier letterlijk tegen de stad aansluit. Vanuit de hooilanden zie je de oude stadsmuren oprijzen. Dat contrast — open gras en riet, en vlak daarachter baksteen — maakt de wandeling herkenbaar anders dan een gewoon stadspark.

Je loopt door een mozaïek van rietlanden, wilgenstruwelen en bloemrijke graslanden. Op de velden noemt Staatsbosbeheer vogels als grutto, graspieper en bruine kiekendief, en grazende reeën. In de vroege zomer kleuren de velden roze van de echte koekoeksbloem; in de sloten bloeit waterviolier. Andere planten die de beheerder hier noemt, zijn grote ratelaar, kale jonker en watergentiaan. Bij de moeras- en watervogels staan onder meer kievit, watersnip, rietgors, sprinkhaanrietzanger en nonnetje.

In dit drassige water leeft de grote modderkruiper, een vis die houdt van een dikke modderlaag. Staatsbosbeheer schrijft dat die soort zo’n dertig jaar geleden zeldzaam was en door herstel van het leefgebied weer vaker voorkomt. Ook het pimpernelblauwtje hoort bij de bijzondere soorten van dit gebied. Cultuurhistorisch hing de stad vast aan dit moeras: soldaten noemden Den Bosch de “onoverwinnelijke moerasdraak”. Voor het beleg van 1629 werd het moeras in opdracht van Frederik Hendrik leeggepompt; daarna stroomde het weer vol met kwelwater.