Mystras bij Sparta: Byzantijnse kasteelstad, Peloponnesos

Boven de vallei van de Eurotas staat een lege stad tegen de helling. Dat is Mystras. In 1249 bouwde de Frankische prins Willem II van Villehardouin het kasteel op de top van de heuvel die Myzithras heette, op een plek die de vallei in de gaten hield. Het kasteel heeft twee omgangen en het huis van de Frankische commandeur. In 1259 werd Villehardouin bij Pelagonia gevangengenomen. Als losgeld eiste de keizer de kastelen van Monemvasia, Maina en Myzithras. Die werden in 1262 overgedragen. De oude naam Myzithras sleet tot Mystras.

Rond het kasteel groeide de bovenstad, al in de tweede helft van de dertiende eeuw. Het hart is het paleizencomplex, bijgebouwd tot in de vijftiende eeuw, met een open plein dat de Byzantijnen het foro noemden. In die paleiswijk staat Agia Sophia. Volgens het ministerie is dit het katholikon van het patriarchale klooster van Christus de Levengevende, gesticht in het midden van de veertiende eeuw door de eerste despoot, Manuel Kantakouzenos. Zijn monogrammen staan op de kapitelen. Onder de Ottomanen werd de kerk een moskee. Binnen blijft de tronende Pantokrator in de apsis het best bewaard van het eerste schilderprogramma. Een grafkapel met crypte, een klokkentoren van drie verdiepingen en de vroegere eetzaal horen bij dezelfde bouwtijd.

In 1349 werd Mystras de hoofdstad van het half-zelfstandige Despotaat van Morea. Op de geschiedenispagina van het ministerie heeft Constantijn XI Palaiologos een eigen plek: despoot van 1443 tot 1448, daarna keizer, gedood bij de val van Constantinopel in 1453. De Byzantijnse fase eindigde in 1460, toen de stad aan de Ottomanen werd overgegeven.