Falu Gruva in Falun: mijn, Stora Stöten en Gruvmuseet

De guidade visning van Falu Gruva begint bij Dropporten en gaat zevenenzestig meter naar beneden. Helm en regenponcho zijn verplicht, de hele tour. Het is er volgens de mijn ongeveer zes graden, nat en smerig; stevige schoenen horen erbij. De gids loopt voorop, Zweeds of Engels, ongeveer een uur: opletten waar je je voeten zet, helm stevig, luisteren. Kinderen moeten drie jaar zijn én zelf de trappen aankunnen: gedragen worden mag ondergronds niet.

Via Amalias sänke kom je bij Creutz schakt, een schacht uit de zeventiende eeuw van tweehonderdacht meter diep. Daarboven hing een houten ton als lift; mijnwerkers, zegt de site, balanceerden op de rand en sprongen al lopend af. Later, na Rålambs schakt uit 1732, volgt de gang Osman Pascha — een Turkse naam midden in Dalarna, omdat Falun volgens de mijn in die tijd bij de grote wereld hoorde. In de hele groeve hebben zo’n vierduizend plekken een eigen naam.

In het bergruim Allmänna Freden is een bergwand het gastenboek van koninklijke bezoekers; de eerste gouden handtekeningen zijn van het eind van de negentiende eeuw. Een deel van die zaal heet Julklappen: daar werd erts rond Kerst gevonden, en er staat nog altijd een groene kerstboom. Boven, aan de rand, kijk je in Stora Stöten: het dagbouwgat van ongeveer vijfennegentig meter diep, met een omtrek van 1,6 kilometer.