Aquileia met kinderen: forum, haven en mozaïekbasiliek

De platen van het foro romano liggen nog in een rechthoek van 141 bij 55 meter. Aquileia was een Latijnse kolonie vanaf 181 voor Christus. In de eerste helft van de eerste eeuw na Christus kreeg het plein de portieken die je nu ziet, aan minstens drie kanten, in kalksteen van Aurisina. Aan de oost- en westzijde openden winkels op die zuilengang. Aan de zuidkant lag de burgerlijke basilica, 90 bij 29 meter. Een stuk van de decumanus van Aratria Galla, de straat die een inwoonster in diezelfde eeuw liet plaveien, loopt erlangs. Aan de noordkant is een ronde bouw met treden herkend als het Comitium.

Een eind verder, op de oude loop van de Natisone en de Torre, ligt de porto fluviale. Het bekken was hier bijna vijftig meter breed. De kades, begin eerste eeuw na Christus opnieuw gebouwd, lopen meer dan driehonderd meter langs de rechteroever. Achter de kade stond een magazijn van meer dan driehonderd meter lang en hooguit dertien meter breed. De Via Sacra, een pad tussen cipressen uit de jaren dertig, verbindt de haven met het basiliekterrein.

De Domus di Tito Macro is een huis van ongeveer 1700 vierkante meter, zo’n 77 meter lang. Je komt binnen in een atrium op vier zuilen, met een waterbassin. Daarachter ligt een tuin met een fontein, een ontvangstzaal en een triclinium. Aan de oostkant zaten vier winkels, waaronder een bakkerij met de gemetselde haard nog in het zicht. Een stenen gewicht met het opschrift T.MACR koppelt het huis aan Tito Macro. De mozaïeken van de roof van Europa, de wijnrank met strik en de “ongestofte vloer” hangen nu in het Museo Archeologico Nazionale.