Zelf pepernoten maken met kinderen: recept en tips

21-11-2026 door de redactie

Zelf pepernoten maken: waarom wij het samen met kinderen doen

Er is weinig dat zo naar december ruikt als een bakplaat vol warme pepernoten. Je kunt ze in elke supermarkt kopen, maar wij vinden dat je ze minstens één keer per jaar samen met je kind moet bakken. Niet omdat ze dan gezonder zijn, maar omdat je kind zelf weegt, kneedt, rolt en telt, en daarna trots een trommel vult die het zelf heeft gemaakt.

Het mooie aan dit recept: het kan tegen een stootje. Er zit geen ei in, je hebt geen mixer nodig en een scheef balletje wordt gewoon een lekker scheef pepernootje. Wij houden de klassieke verhouding aan: ongeveer twee delen meel op één deel suiker en één deel boter, met speculaaskruiden en een scheutje melk. Het volledige recept staat onderaan dit artikel.

Eerst even de naam. Wat de meeste mensen pepernoten noemen, zijn strikt genomen kruidnoten: knapperige, halfronde koekjes met speculaaskruiden. Een echte pepernoot is een zacht, taai brokje met de smaak van peperkoek en anijs. Volgens het taaladvies van Onze Taal is pepernoten in de praktijk de verzamelnaam voor allebei, en ook het Instituut voor de Nederlandse Taal wijst erop dat de twee al eeuwen door elkaar lopen. Wij bakken hier dus kruidnoten, en noemen ze met een gerust hart pepernoten.

Ook in Vlaanderen zijn die knapperige koekjes rond Sinterklaas niet weg te denken, net als speculaas, dat daar ook speculoos heet. Het grote verschil met Nederland zit in de datum: in Nederland valt het feest op de avond van 5 december, met pakjesavond, terwijl Vlaamse kinderen op de ochtend van 6 december ontdekken wat Sinterklaas heeft gebracht. Voor dit recept maakt dat niets uit. Alleen sommige ingrediënten heten in de Belgische winkel anders.

Zo heten de ingrediënten in Nederland en Vlaanderen

  • Zelfrijzend bakmeel heet in België meestal zelfrijzende bloem. Het is bloem waar al bakpoeder in zit.
  • Donkerbruine basterdsuiker vind je in België als bruine cassonade. Die geeft de kleur en de karamelsmaak.
  • Speculaaskruiden heten aan beide kanten van de grens zo. Het is een mengsel van onder meer kaneel, kruidnagel, nootmuskaat en gember.
  • Pepernoten en kruidnoten hoor je in Nederland en Vlaanderen allebei, voor precies dezelfde knapperige koekjes.

Pepernoten maken met kinderen: wat kan je kind per leeftijd?

Bakken met kinderen gaat niet om het mooiste resultaat, maar om wat je kind zelf mag doen. Wij merken dat het meeste plezier ontstaat als je vooraf een paar taken uitdeelt die echt bij de leeftijd passen. Dan staat er geen kind te wachten terwijl jij alles doet, en hoef jij niet elke twee minuten in te grijpen.

De beste taak voor bijna elke leeftijd is het rollen van de balletjes. Dat is precies wat kleine handen graag doen, en het is ook nog leerzaam. Je kind voelt het verschil tussen groot en klein, legt rijtjes van tien op de bakplaat en telt hoeveel er op één plaat passen. Alles rond de oven blijft wel jouw taak, zeker bij jonge kinderen.

Onze verdeling hieronder is een vuistregel, geen meetlat. Het ene kind van vier weegt al geduldig af, het andere wil vooral in het deeg knijpen. Allebei is goed.

Wat je kind kan doen, per leeftijd

  • 2 tot 3 jaar: de droge ingrediënten in de kom schudden, door het deeg knijpen, deegballetjes op de bakplaat leggen en ze met een vinger een beetje platdrukken.
  • 4 tot 6 jaar: met hulp afwegen, de boter door het meel wrijven, balletjes rollen, rijtjes leggen en tellen, en de afgekoelde pepernoten in een trommel doen.
  • 7 tot 9 jaar: het recept voorlezen, zelf afwegen, de deegslierten rollen en met een botermes in gelijke stukjes snijden.
  • Vanaf 10 jaar: het deeg grotendeels zelf maken en de baktijd in de gaten houden. Onder jouw toezicht kan een kind van die leeftijd de bakplaat met ovenwanten uit de oven halen.
Kruidnoten, Sinterklaassnoep en een chocoladeletter S op een witte tafel

Wachten is voor kinderen het moeilijkste deel van bakken. Het deeg moet een halfuur rusten en de pepernoten moeten na de oven afkoelen. Vul die tijd met iets leuks. Onze gratis Sinterklaas-speurkaart past daar perfect bij, en ook een tekening voor het verlanglijstje is zo gemaakt. Zelfgebakken pepernoten zijn trouwens ook een fijn cadeautje voor de juf, de buren of opa en oma.

Merk je dat je kind rond Sinterklaas vooral gespannen is, dan helpt zo'n rustig bakmoment vaak meer dan nog een uitstapje. In ons artikel over Sinterklaasstress bij kinderen lees je hoe je het feest licht houdt.

Pepernoten bakken: veilig, bewaren en variaties

Samen bakken is gezellig, maar de keuken blijft een plek waar een kind zich snel brandt. De Brandwonden Stichting waarschuwt dat de ovendeur heet wordt en die warmte ook na het bakken nog vasthoudt. Wij spreken daarom vooraf één vaste regel af: de oven is van papa of mama. Het kind mag kijken door het raampje, de bakplaat gaat er alleen met ovenwanten in en uit, en jonge kinderen komen niet aan de warme ovendeur.

Laat je kind ook niet van het rauwe deeg snoepen, hoe verleidelijk dat ook is. Er zit geen ei in, maar het Voedingscentrum wijst erop dat er ook in meel schadelijke bacteriën zoals E. coli kunnen zitten. Jonge kinderen worden daar sneller en erger ziek van. Na het bakken zijn de bacteriën dood en is er niets aan de hand. Daarom zeggen wij: eerst handen wassen, en proeven pas als de pepernoten zijn afgekoeld.

Denk ook aan allergieën. Dit recept bevat tarwe (gluten) en melk, in de boter en de melk. Er zit geen ei en geen noot in, maar kijk wel op het etiket van je speculaaskruiden en je bakmeel: sommige merken melden sporen van noten of andere allergenen. Bak je voor de klas of een feestje, vraag dan vooraf even na of er een kind met een allergie is.

En de suiker? Pepernoten blijven snoep. Volgens het Voedingscentrum zit er in een handje kruidnoten van 17 gram al 75 kilocalorieën. Wij maken daar geen drama van: het is feest. Maar zelf bakken betekent ook zelf kiezen hoeveel suiker erin gaat; hieronder lees je hoe je ze minder zoet maakt. Meer ideeën voor minder suiker lees je in ons artikel over gezonde voeding voor kinderen, en wie daarna zin heeft om verder te koken, vindt bij ons ook een kindvriendelijk recept voor bloemkoolnuggets uit de oven.

Pepernoten bewaren en variëren

  • Bewaren: laat ze helemaal afkoelen en doe ze dan in een goed afgesloten trommel. Zo blijven ze ongeveer een week knapperig.
  • Vooruit werken: goed verpakt kan het deeg een dag in de koelkast. Je kunt de ongebakken balletjes ook invriezen en ze later ontdooid afbakken.
  • Chocolade: dompel de afgekoelde pepernoten half in gesmolten melk- of pure chocolade en laat ze drogen op bakpapier.
  • Glutenvrij: gebruik glutenvrij zelfrijzend bakmeel, of glutenvrije bloem met twee theelepels bakpoeder. Controleer ook of je speculaaskruiden glutenvrij zijn.
  • Zonder melk: neem een stevige plantaardige boter en ongezoete plantaardige melk, bijvoorbeeld sojamelk.
  • Minder zoet: gebruik 75 in plaats van 125 gram basterdsuiker. Ze worden iets minder donker, maar blijven lekker kruidig.

Het recept in het kort

  • Voor 80 tot 100 kleine pepernoten
  • Voorbereiding: 25 minuten
  • Rusten in de koelkast: 30 minuten
  • Bakken: ongeveer 15 minuten per bakplaat, op 170 °C (hetelucht 160 °C)
  • Afkoelen: minstens 15 minuten

Headerfoto: Yan Krukau / Pexels. Foto in de tekst: Ylanite Koppens / Pexels

Recept: zelf pepernoten (kruidnoten) bakken

Ingrediënten

  • 250 g zelfrijzend bakmeel (in België: zelfrijzende bloem)
  • 125 g donkerbruine basterdsuiker (in België: bruine cassonade)
  • 125 g koude ongezouten roomboter, in blokjes
  • 4 tl speculaaskruiden
  • 1 snufje zout
  • 4 à 5 el melk

Bereidingswijze

1. Was samen goed je handen en bekleed twee bakplaten met bakpapier.
2. Meng in een grote kom het zelfrijzend bakmeel, de basterdsuiker, de speculaaskruiden en het zout. Wrijf klontjes suiker fijn tussen je vingers.
3. Voeg de koude boter toe en wrijf of kneed die snel door het meel tot een kruimelig mengsel.
4. Voeg de melk lepel voor lepel toe en kneed kort tot een soepel deeg dat niet meer aan je handen plakt. Blijft het kruimelig, voeg dan nog een halve eetlepel melk toe. Kneed niet te lang, anders wordt de boter te warm.
5. Verpak het deeg in folie of een afgesloten bakje en laat het 30 minuten opstijven in de koelkast. Verwarm intussen de oven voor op 170 °C (boven- en onderwarmte) of 160 °C (hetelucht).
6. Rol het deeg in porties tot slierten van ongeveer 1,5 cm dik en snijd die in stukjes van 1,5 cm. Rol elk stukje tot een glad balletje, zo groot als een knikker.
7. Leg de balletjes met een beetje ruimte ertussen op de bakplaten en druk ze met een vinger heel licht plat.
8. Bak de pepernoten in ongeveer 15 minuten gaar en lichtbruin. Kijk vanaf 13 minuten mee, want elke oven is anders. Bak je twee platen tegelijk in een heteluchtoven, wissel ze dan halverwege van plek.
9. Laat de pepernoten minstens 15 minuten op de bakplaat afkoelen. Warm voelen ze nog zacht aan; pas tijdens het afkoelen worden ze knapperig.

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Veelgestelde vragen

Bij dit artikel

  • Wat de meeste mensen pepernoten noemen, zijn strikt genomen kruidnoten: knapperige, halfronde koekjes met speculaaskruiden. Een echte pepernoot is een zacht, taai brokje met de smaak van peperkoek en anijs. Volgens Onze Taal is pepernoten in de praktijk de verzamelnaam voor allebei.

  • Al vanaf 2 tot 3 jaar: door het deeg knijpen, deegballetjes op de bakplaat leggen en ze een beetje platdrukken. Vanaf 4 tot 6 jaar rollen kinderen balletjes en tellen ze rijtjes. Alles rond de oven blijft jouw taak, zeker bij jonge kinderen.

  • Liever niet. Er zit geen ei in, maar volgens het Voedingscentrum kunnen er ook in meel schadelijke bacteriën zoals E. coli zitten. Jonge kinderen worden daar sneller en erger ziek van. Na het bakken zijn de bacteriën dood; laat je kind proeven als de pepernoten zijn afgekoeld.

  • Dit recept bevat tarwe (gluten) en melk, in de boter en de melk. Er zit geen ei en geen noot in, maar kijk wel op het etiket van je speculaaskruiden en je bakmeel: sommige merken melden sporen van noten of andere allergenen.

  • Laat ze helemaal afkoelen en doe ze dan in een goed afgesloten trommel. Zo blijven ze ongeveer een week knapperig.

  • Ja. Gebruik glutenvrij zelfrijzend bakmeel, of glutenvrije bloem met twee theelepels bakpoeder. Controleer ook of je speculaaskruiden glutenvrij zijn.

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling