Thuistaal op school: wat ouders dit schooljaar horen, en wat je thuis het beste spreekt

Wat er op school mag, en wat niet de bedoeling is

Begin september 2026 zette Nieuwsuur een zin op de site die ouders meteen voelen: uitsluitend Nederlands praten op school is voorbij. Vanaf dit schooljaar moeten scholen ruimte bieden aan de taal die een leerling thuis spreekt. Turks, Arabisch, Spaans, Fries. Ook een streektaal, zoals Twents. De les zelf blijft Nederlands. De thuistaal is geen vak dat de juf ineens foutloos moet geven.

De NOS noemt een bekend cijfer: zo’n kwart van de Nederlanders van 15 jaar en ouder spreekt thuis een andere taal dan standaardnederlands. Toch was de gewoonte op veel scholen: in de klas alleen Nederlands. De Onderwijsraad denkt dat de thuistaal inzetten het Nederlands leren helpt, en ook het zelfvertrouwen en de betrokkenheid van leerlingen. Taalexpert Joanneke Prenger, die adviezen geeft voor het primair onderwijs, zegt het scherper: de thuistaal benutten is een efficiënte weg naar taalvaardigheid in het Nederlands. Geen tweede schooltaal naast het Nederlands.

Praktisch betekent dat, volgens Prenger, dat een kind bij moeilijke stof even in de thuistaal mag overleggen, of zich in die taal mag voorbereiden. Dan snapt het daarna beter wat er in de klas gebeurt. In Hengelo is er aandacht voor het Twents. Dat is een voorbeeld, geen landelijk rooster. Hoe een school het doet, kiest de school. Tot augustus 2031 hebben scholen de tijd om de nieuwe kerndoelen te verwerken. Daarover staat meer in het stuk over de nieuwe kerndoelen voor taal en rekenen.

Het oude advies aan ouders is omgedraaid

Het advies aan ouders is omgedraaid, en dat is het deel dat thuis het meest scheelt. Jarenlang kregen ouders te horen: praat vooral Nederlands, dan leert je kind het sneller. Prenger noemt dat een misvatting. De zin die nu geldt: praat de taal die je het beste beheerst. Vanuit die taal geef je een rijke basis, en daar bouw je Nederlands op. Een ouder die het Nederlands half spreekt en het kind daarmee volle zinnen onthoudt, geeft een smaller taalaanbod dan in de taal waarin die ouder precies kan zijn.

Dat is geen vrijbrief om schooltalen te laten vallen. Prenger zegt het zelf: het is een herwaardering van de thuistaal, niet de bedoeling dat kinderen volledig les krijgen in die thuistaal. Nederlands blijft de taal van de klas, de toets en het gesprek met de leerkracht. Een kind dat thuis Pools of Berbers hoort, hoort op school nog steeds Nederlands. De twee bijten elkaar niet, als de thuistaal niet wordt weggestopt alsof die de Nederlandse zin in de weg zit.

Niet iedereen op school is blij. Thomas Hendriks, docent Nederlands in een Amsterdamse kopklas, noemt het nieuwe advies een trend. Hij ziet de groep jongeren groeien die de school onvoldoende geletterd verlaat, en hij wil weten waar leerlingen het over hebben als ze in de thuistaal overleggen. Emoties gaan makkelijker in de eigen taal, zegt hij. De stof niet vanzelf. Dat bezwaar hoort bij het verhaal. Een school die “ruimte” belooft, moet nog steeds kunnen zien of een kind de Nederlandse tekst aankan.

Op opvoeding en ontwikkeling staat ook een ouder stuk over meertaligheid. Dit artikel is smaller: niet of twee talen “slim” maken, wel wat de school dit jaar mag doen, en welke taal jij thuis het beste spreekt. Vlaamse scholen hebben eigen afspraken. Dit stuk gaat over de Nederlandse lijn die Nieuwsuur beschrijft.

Wat je morgen aan de leerkracht kunt vragen

Vraag op het oudercontact niet of de klas “nu Turks krijgt”. Vraag of je kind bij een lastige tekst even in de thuistaal mag nadenken, en of de school wil weten welke taal jullie thuis het rijkst spreken. Zeg ook eerlijk als jij het Nederlands minder precies spreekt dan je kind. Dan is voorlezen in jouw sterkste taal geen achterstand. Het is het aanbod dat klopt.

Een kind dat letters leert, oefent die in het Nederlands, want dat is de taal van de eerste leesboekjes. In Letterland bouw je die letters tot een woord. Dat staat los van de taal aan de keukentafel. Thuis blijft het gesprek in de taal waarin je een verhaal kunt afmaken, een grap kunt maken, en kunt uitleggen waarom iets eerlijk of oneerlijk is. Die zinnen neemt een kind mee. De spelling leert het op school.

Loopt het Nederlands op school wekenlang vast, dan is de thuistaal niet de schuldige en niet de oplossing in één keer. Dan is de leerkracht de eerste die ziet welke teksten blijven haken. Jij kunt zeggen welke taal thuis de volle zinnen draagt. Samen is dat een gesprek. Geen nieuwe methode die je vanavond nog moet kopen.