Schildje leert jonge kinderen het verschil tussen een leuk en een zwaar geheim

Een verrassing voor oma's verjaardag mag je best even geheimhouden. Maar een geheim waar je bang of verdrietig van wordt, hoef je niet alleen te dragen. Dat verschil leren kinderen van 3 tot 8 jaar in Schildje, een programma van Stichting Groei Veilig. Het programma wordt al op scholen en in andere organisaties gebruikt. Nu wordt samen met de Universiteit Utrecht onderzocht of het ook echt werkt, maakte de universiteit op 13 oktober bekend.

Wat is Schildje?

Met verhalen, spel en gesprekjes leren jonge kinderen woorden te geven aan emoties, grenzen, geheimen en veiligheid. Het programma begint laagdrempelig, met herkenbare onderwerpen zoals vriendschap, troosten en hulp vragen. Kinderen praten bijvoorbeeld over hoe je merkt dat iemand verdrietig is, en bij wie je terechtkunt met een groot geheim.

Schildje werkt preventief. Het idee is dat kinderen vroeg leren praten over wat veilig voelt en wat niet, en niet pas als er al grote zorgen zijn. Jonge kinderen missen vaak nog de woorden om uit te leggen wat er speelt, of ze zijn bang om iemand teleur te stellen.

Steun voor juffen, meesters en begeleiders

Ook leerkrachten en pedagogisch medewerkers krijgen training. Ze leren signalen herkennen, een gesprek voeren en collega's of deskundigen inschakelen. "Veel leerkrachten weten niet goed wat zij kunnen doen wanneer zij vermoeden dat een kind thuis onveilig opgroeit", zegt bedenker Nicky Schijvens. "Die onzekerheid kan ertoe leiden dat zorgen niet worden uitgesproken."

Schildje speelt ook interactieve voorstellingen. Vertelt een kind na afloop iets dat op onveiligheid kan wijzen, dan staat er een team klaar om samen met de school of organisatie zorgvuldig de volgende stappen te bepalen. "Een kind dat iets vertelt, moet merken: ik word serieus genomen, ik sta er niet alleen voor", aldus Schijvens.

Werkt het? Dat wordt nu onderzocht

Schildje is nog niet erkend als effectieve interventie. Daarom werkt Stichting Groei Veilig met Dynamics of Youth van de Universiteit Utrecht en hoogleraar Jeugdstudies Catrin Finkenauer aan een wetenschappelijke evaluatie. De onderzoekers willen weten of het programma werkt zoals bedoeld, voor welke kinderen en professionals, en welke onderdelen het verschil maken. De vragenlijsten en de ethische goedkeuring worden nu voorbereid. Om het onderzoek mogelijk te maken, is een crowdfundingcampagne gestart.

Finkenauer plaatst zorgen over kinderen ook in een breder kader. "De meeste ouders willen het goede voor hun kind. Maar ouders kunnen ook onder grote druk staan: door geldzorgen, stress, psychische problemen, een gebrek aan steun of ingrijpende gebeurtenissen."

Zelf thuis aan de slag

Ons advies: je hoeft niet te wachten tot de school ermee aan de slag gaat. Praat bij het voorlezen of aan tafel eens over het verschil tussen een verrassing en een geheim. Een verrassing maakt blij en komt binnenkort toch uit. Een geheim dat een buikpijngevoel geeft, mag je altijd vertellen aan een volwassene die je vertrouwt, ook als iemand gezegd heeft dat het niet mag. Help je kind drie of vier vertrouwde volwassenen te noemen: mama of papa, maar bijvoorbeeld ook de juf, een opa of de buurvrouw. Verhalen helpen daarbij, en samen voorlezen is een mooi moment om zo'n gesprek te beginnen.

Wil je meer weten over hoe kinderen sterker leren staan, lees dan ons artikel over weerbaarheidstrainingen. Hoe de wet kinderen sneller wil laten horen als er thuis iets mis is, lees je in ons stuk over de Kind Eerst-wet.

Maak je je zorgen over een kind, of wil je gewoon even sparren? In Nederland kun je dag en nacht gratis en anoniem bellen met Veilig Thuis op 0800 2000. In Vlaanderen is de hulplijn 1712 op werkdagen van 9 tot 18 uur gratis bereikbaar, en de oproep verschijnt niet op je telefoonrekening. Zit je als ouder zelf met vragen over je kind, dan kun je in Nederland ook terecht bij Keerpunt, de anonieme hulplijn voor ouders. Bij direct gevaar bel je 112.