Liegen tegen je kind: wat nieuw onderzoek laat zien

17-11-2026 door de redactie

Liegen tegen je kind: bijna alle ouders doen het weleens

Wij doen het ook. Dat de iPad moet slapen. Dat we nog moeten werken, terwijl we even op de bank willen liggen. Dat een tekening prachtig is, ook als we er weinig van begrijpen. Onderzoek van Ines Lucieer van de Erasmus Universiteit Rotterdam, bekendgemaakt op 17 november 2026, laat zien dat negen op de tien Nederlandse ouders weleens tegen hun kind liegen. Dat cijfer verrast ons niet. Ons valt iets anders op: hoe gewoon we datzelfde kind intussen leren dat liegen niet mag.

Lucieer onderzocht dat in vier studies, bij honderden Nederlandse ouders. In één studie zaten ook Amerikaanse ouders. Daarin verschilden zij niet van de Nederlandse ouders. Op vrijdag 20 november 2026 verdedigt ze haar proefschrift Doen wat je zegt?

Die negen op de tien zijn niet het hele verhaal. Minder dan één op de twintig ouders zegt vaak te liegen. Bijna iedereen doet het dus weleens, maar voor de meesten is het geen gewoonte. En de ene leugen is de andere niet. Ouders liegen om hun kind een fijn gevoel te geven, om gedrag te sturen, of uit eigen belang, en dat gebeurt niet even vaak.

Wat het onderzoek in het kort zegt

  • Negen op de tien Nederlandse ouders liegen weleens tegen hun kind.
  • Minder dan één op de twintig zegt dat vaak te doen.
  • Ouders liegen om verschillende redenen: om het kind een fijn gevoel te geven, om gedrag te sturen, of uit eigen belang.
  • Bij vrijwel iedere ouder komt wat die vindt, zelf doet en het kind leert niet helemaal overeen.
  • Lucieer onderzocht niet wat liegen betekent voor kinderen; dat is volgens haar een vraag voor later.

Waarom ouders liegen tegen hun kind, en wat ze hun kinderen leren

De voorbeelden herkennen wij meteen. Ouders zeggen dat er écht geen groente in de pasta zit, terwijl ze net een wortel door de saus hebben gepureerd. Ze noemen een vals gezongen liedje prachtig. Na een lange dag zeggen ze dat ze nog moeten werken, terwijl ze even rust willen. Sommigen liegen over wat ze verdienen, of houden een gesprek over oorlog en overlijden uit de weg. En wie het knutselwerkje van gisteren in de prullenbak heeft gegooid, zegt soms dat hij geen idee heeft waar het is. Niet altijd om het kind te sparen. Soms ook om te voorkomen dat het kind teleurgesteld in hen raakt.

Bord tagliatelle met oranje saus en wortelschijfjes op een houten keukentafel, naast een beker water
Een wortel door de saus: een van de alledaagse leugens die ouders in het onderzoek herkenden.

Lucieer keek als eerste bij één en dezelfde ouder of wat iemand van liegen vindt, zelf doet en het kind leert, wel bij elkaar past. Bij vrijwel iedere ouder vond ze minstens één tegenstrijdigheid. Bijna alle ouders herkenden die ook bij zichzelf. Zo kan een ouder zijn kind leren dat je niet mag liegen om gedrag te sturen, en dat zelf wél doen als het kind niet wil opschieten. Het omgekeerde komt ook voor: sommige ouders leren hun kind soepelere regels dan ze zelf aanhouden.

Eerder onderzoek koppelt liegen door ouders aan een minder goede ouder-kindrelatie en aan meer liegen door kinderen. Dat staat in de samenvatting van het proefschrift, maar Lucieer heeft die gevolgen zelf niet onderzocht. De vraag wat haar bevindingen voor kinderen betekenen, laat ze bewust open. Dat vinden wij terecht. Dit onderzoek zegt hoe alledaags liegen is, niet hoe schadelijk.

Wij oordelen niet hard over een leugentje dat een kind een fijn gevoel geeft. Opvoeden is voortdurend afwegen, en dat zegt Lucieer ook. Wel zouden wij scherper zijn als de leugen vooral onszelf ontziet, of als we een kind iets wijsmaken om het in beweging te krijgen. Leren we dat liegen niet mag, dan moeten kinderen dat aan ons kunnen merken. In elk geval op de momenten die ertoe doen.

Een eerlijker antwoord, als het even kan

  • Wil je rust? Zeg dat je even wilt zitten, in plaats van dat je nog moet werken.
  • Is de tekening in de prullenbak beland? Je kunt toegeven dat je hem niet hebt bewaard, en uitleggen waarom, zonder het kind af te vallen.
  • Wil je gedrag sturen, doe dat met een duidelijke grens, niet met een verzonnen straf van de juf.
  • Een kind vraagt soms eerder dan je denkt naar moeilijke onderwerpen als ziekte of overlijden. Een kort, eerlijk antwoord past vaak beter dan een omweg. Daarover schreven we eerder in Kinderen verdrietig van slecht nieuws.

Liegen tegen je kind met Sinterklaas: wat wij daarvan vinden

De promotie valt vlak voor de sinterklaasperiode, wanneer het gesprek over liegen tegen kinderen weer opkomt. Lucieer deed geen onderzoek naar Sinterklaas. Wel maakt ze een onderscheid dat ons raakt. Het sinterklaasverhaal is, zegt ze, een collectieve leugen. Dreigen dat je meegaat in de zak van Sinterklaas is iets anders dan het verhaal zelf vertellen, en heeft mogelijk ook andere gevolgen.

Wij gebruiken Sinterklaas liever niet als dreigement. Het feest mag een gedeeld verhaal blijven, geen straf. In Sinterklaasstress bij kinderen schreven we al dat geloven of vertellen een rustig gesprek vraagt, zonder druk en zonder angst. Wie merkt dat een kind na school ontploft, heeft meer aan duidelijkheid dan aan een verzonnen waarschuwing, zoals we beschrijven in Kind ontploft na school. En staat er iets op het verlanglijstje, dan hoeft de Sint niet te helpen om gedrag af te dwingen.

Wat wij meenemen, is geen verbod op elk leugentje. Wel de vraag of we doen wat we leren. Die bewustwording kregen ook ouders in het onderzoek. Eerlijk zijn is na een lange dag zelden het eerste wat eruit komt. Het is wel het voorbeeld dat blijft hangen.

Rond Sinterklaas: dit zouden wij doen

  • Houd het verhaal een verhaal. Gebruik de Sint niet om een kind bang te maken of tot gehoorzaamheid te dwingen.
  • Vraagt een kind of Sinterklaas bestaat, geef een antwoord dat bij de leeftijd past, zonder het kind voor te zijn of uit te lachen.
  • Laat een cadeau een cadeau zijn, geen loon voor gehoorzaamheid.

Headerfoto: SlimmeKids

Reacties

Wat andere ouders zeggen over dit artikel

Nog geen reacties. Wees de eerste om te reageren na inloggen.

Veelgestelde vragen

Bij dit artikel

  • Ja. Uit het onderzoek van Ines Lucieer aan de Erasmus Universiteit Rotterdam blijkt dat negen op de tien Nederlandse ouders dat weleens doen. Het onderzoek werd op 17 november 2026 bekendgemaakt.

  • Meestal niet. Minder dan één op de twintig ouders zegt vaak te liegen. Bijna iedereen doet het weleens, maar voor de meesten is het geen gewoonte.

  • Lucieer onderzocht die gevolgen zelf niet. Eerder onderzoek koppelt liegen door ouders aan een minder goede ouder-kindrelatie en aan meer liegen door kinderen. Wat haar eigen bevindingen voor kinderen betekenen, noemt zij een vraag voor later.

  • Niets rechtstreeks: Lucieer deed geen onderzoek naar Sinterklaas. Wel noemt ze het sinterklaasverhaal een collectieve leugen, en onderscheidt ze dat van dreigen met de zak. Dat laatste is volgens haar iets anders, en heeft mogelijk andere gevolgen.

  • Niet elk leugentje maakt je tot een slechte ouder. Het onderzoek laat vooral zien hoe alledaags liegen is, en hoe vaak wat we vinden, doen en leren niet overeenkomt. Wij zouden scherper zijn bij leugens om onszelf te ontzien of om gedrag af te dwingen, en Sinterklaas niet als dreigement gebruiken.

Meer uit Opvoeding & ontwikkeling