Moet je oma echt een knuffel geven? Zo praat je met je kind over knuffels en grenzen

Oma staat in de deuropening met open armen, en jouw kleuter verstopt zich achter je been. Herkenbaar? Moet je je kind dan aansporen om toch een dikke knuffel te geven? Die vraag zorgt deze weken voor flink wat discussie, ook bij kinderen zelf. Goed nieuws: je hoeft niet te kiezen tussen een lieve oma en een kind dat zijn grenzen mag aangeven. Het kan allebei.

Waar gaat de discussie over?

In Ierland verscheen een kort filmpje over toestemming. Grootouders komen op bezoek en knuffelen enthousiast hun kleinzoon, terwijl hun kleindochter er duidelijk geen zin in heeft. De boodschap: niet iedereen wil een knuffel, ook niet van mensen die van je houden. Het filmpje werd in september online gezet, maar na veel kritiek in oktober weer verwijderd. De Ierse minister van Justitie noemde het ongepast en kleinerend voor grootouders. Ook in Vlaamse klassen werd er met kinderen over gepraat: hoe gaan zij eigenlijk om met knuffels van familie?

Wij denken: allebei de kanten hebben een punt. Grootouders zijn een enorme rijkdom voor kinderen. En tegelijk is het belangrijk dat een kind leert dat het zelf de baas is over zijn lichaam.

Waarom je kind zelf mag kiezen

Het Nederlands Jeugdinstituut raadt aan om al jong met toestemming te oefenen, bijvoorbeeld door je kind te vragen of het opa en oma een knuffel of een high five wil geven. Zo leert je kind:

• dat het oké is om te kiezen;
• om zijn eigen gevoel en grenzen te herkennen;
• dat het mag zeggen wat het wel en niet fijn vindt, ook tegen volwassenen die het goed kent.

Vertel er ook bij dat je kind het altijd aan jou mag vertellen als iemand iets doet wat niet goed voelt. Een 'nee' tegen een kus is dus geen afwijzing van oma, maar een stukje weerbaarheid.

Begroeten mag, op je eigen manier

Beleefd zijn en elkaar begroeten blijft gewoon belangrijk. Het doel van een begroeting is laten zien dat je blij bent iemand te zien, en dat kan op veel manieren. Laat je kind kiezen uit een 'begroetingsmenu':

• een high five of een boks;
• zwaaien of een kusje blazen;
• een handje geven;
• een tekening geven die het zelf gemaakt heeft;
• of toch een knuffel, als het daar zin in heeft.

Oefen het thuis eens als spelletje, dan weet je kind bij de voordeur meteen wat het kan doen.

Zo neem je opa en oma mee

• Vertel het vooraf. Leg rustig uit, niet waar je kind bij is, dat jullie thuis oefenen met zelf kiezen. Zo voelt oma zich niet overvallen.
• Maak het niet persoonlijk. Sommige kinderen willen bij een bezoek eerst even de kat uit de boom kijken. Dat zegt niets over hoe graag ze opa en oma zien.
• Help je kind een handje. Zeg bijvoorbeeld: 'We zwaaien vandaag, want we zijn zo blij jullie te zien!'
• Blijf vriendelijk bij commentaar. Krijg je opmerkingen, bedank dan voor de goede bedoeling en leg uit dat het voor jullie zo het beste werkt. Ook de Gezinsbond geeft die tip.

Geef zelf het goede voorbeeld

Kinderen leren het meest van wat ze zien. Vraag ook zelf af en toe: 'Mag ik je een knuffel geven?' of 'Wil je even alleen zijn?' En help je kind de grenzen van anderen te zien: 'Je zusje zegt stop, dus we stoppen met kietelen.' Zo wordt toestemming iets gewoons, en geen moeilijk gesprek.

Vind je het lastig om hierover te praten? Begin klein, bij het kietelen, stoeien of samen op de bank zitten. Meer opvoedtips vind je bij Opvoeding & ontwikkeling. En plan je een uitje met opa en oma? Dan zijn er genoeg ideeën voor de herfstvakantie.

Headerfoto: SlimmeKids, gegenereerde afbeelding (geen echte personen). Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut, Gezinsbond, Iers ministerie van Justitie.