Wie telt als jonge mantelzorger?

Volgens het Departement Zorg: jongeren die samenwonen met iemand die langer dan drie maanden lichamelijk of psychisch ziek is of een handicap heeft. Niet iedereen in die groep zorgt even intensief; ongeveer 7,5% van de Vlaamse jongeren combineert die situatie met minstens vier uur taken per week.

Hoeveel jonge mantelzorgers zijn er in Vlaanderen?

In 2022 naar schatting 168.722 jongeren van 11 tot 18 jaar (28,2%), tegenover 119.581 in 2018 (21,5%). Bron: Departement Zorg op basis van de HBSC-studie Jongeren en Gezondheid (UGent).

Wat vraagt de kinderrechtencommissaris?

Caroline Vrijens vraagt betere ondersteuning en een aangepast mantelzorgstatuut voor minderjarigen. Het huidige statuut is vooral gericht op werkenden (verlof) en werkt slecht voor schoolgaande jongeren. Scholen kunnen regels flexibeler toepassen en het thema bespreekbaar maken.

Waar kan mijn kind terecht?

Bij het CLB, de huisarts, mantelzorgverenigingen via het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg, en vanaf 13 jaar bij een OverKophuis (laagdrempelige plek voor jongeren). Praat ook met de school of klasleerkracht.

Wat kan ik als ouder vandaag doen?

Vraag open of je kind zorgtaken opneemt en hoe zwaar dat voelt. Regel extra praktische hulp thuis. Informeer de school discreet. Zoek samen één vaste steunpersoon buiten het gezin.

Jonge mantelzorgers in Vlaanderen: 168.000 jongeren die meezorgen, dit vraagt om actie

06-11-2026 door de redactie

Bijna drie op de tien Vlaamse jongeren van 11 tot 18 jaar woont samen met iemand die langdurig ziek is of een handicap heeft. Dat zijn naar schatting 168.722 jonge mantelzorgers in 2022 – fors meer dan de 119.581 in 2018. Die cijfers komen van het Departement Zorg. Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens roept op tot betere steun: het huidige mantelzorgstatuut noemt ze voor minderjarigen een lege doos. Voor ouders betekent dit: herken de signalen, praat erover, en activeer school én hulplijnen (zie ook de versterking van de jeugdhulp in Vlaanderen) vóór de draagkracht breekt.

In 30 seconden

Cijfer 2022: 168.722 jongeren 11–18 (28,2%).
2018: 119.581 (21,5%) – duidelijke stijging.
Intensief: 7,5% combineert de thuissituatie met ≥4 uur taken/week.
Eis: aangepast statuut + flexibiliteit op school.
Hulp: CLB, Expertisepunt Mantelzorg, OverKophuis (13+).

Wat de officiële cijfers precies zeggen

Het Departement Zorg baseert zich op de studie Jongeren en Gezondheid (HBSC) van de Universiteit Gent. Jonge mantelzorger betekent hier: er woont thuis iemand die langer dan drie maanden lichamelijk of psychisch ziek is of een handicap heeft – denk aan kanker, diabetes, depressie, verslaving, autisme of een verstandelijke beperking. Dat is een ruime definitie: niet elk kind in die groep verleent even intensieve zorg.

Daarom splitst het Departement de groep. In 2022 nam 7,5% van alle Vlaamse jongeren – omgerekend 44.873 – minstens vier uur per week taken thuis op, naast het samenwonen met iemand met een langdurige aandoening. In 2018 was dat nog 4,9% (27.309). Ook de lichtere groep (minder dan vier uur) groeide.

Jonge mantelzorg komt vaker voor bij meisjes, bij jongeren met buitenlandse herkomst, in bso en b-stroom, en in gezinnen waar één of beide ouders niet werken. In “andere” gezinstypes ligt het aandeel hoger dan in een klassiek moeder-vadergezin.

Kerncijfers Departement Zorg

2018: 21,5% → 119.581 jonge mantelzorgers (11–18).
2022: 28,2% → 168.722 jonge mantelzorgers.
≥4 uur taken/week: van 4,9% (27.309) naar 7,5% (44.873).
Meisjes 30,5% vs jongens 26,5%.
Bron: HBSC / Jongeren en Gezondheid (UGent), analyse Departement Zorg.

Waarom het statuut hapert

Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens waarschuwt dat jonge mantelzorgers geen gewoon schoolleven kunnen leiden zoals veel klasgenoten. Het bestaande mantelzorgstatuut is vooral gebouwd rond verlof voor werkenden. Schoolgaande jongeren hebben daar weinig aan. Vrijens vraagt een aangepast statuut voor minderjarigen en meer soepelheid op school: denk aan te laat komen omdat een kind eerst een zieke ouder hielp, of extra aandacht rond examens.

Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez steunt de vraag naar een eengemaakt statuut, vergelijkbaar met de maatwerkaanpak voor topsporters in het hoger onderwijs, en wil dat ook in het secundair mogelijk maken. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir wijst op sensibilisering van scholen en CLB’s, maar vraagt geen nieuwe regels: flexibiliteit en gezond verstand moeten volgens haar volstaan.

Wat ouders thuis kunnen doen

Jonge mantelzorgers vinden hun inzet vaak vanzelfsprekend. Ze zeggen het niet altijd. Vraag concreet: wie help je, hoeveel uur per week, waar lig je wakker van, wat mis je (sport, vrienden, huiswerkstilte)? Regel praktische hulp: poetshulp, oppas voor een jonger broertje, vervoer naar therapie – zodat niet alles op één kind blijft rusten.

Signalen om serieus te nemen

Structureel te laat of afwezig op school door zorgtaken.
Huiswerk blijft liggen; cijfers of motivatie dalen.
Weinige vrije tijd, sport of vriendjes.
Vermoeidheid, piekeren, somberheid of zich “anders” voelen.
Kind speelt ouderrol tegenover broers, zussen of een ouder.

School, CLB en OverKophuis

Informeer discreet de klasleerkracht of zorgcoördinator. Een school hoeft geen therapie te geven, wel begrip en maatwerk. Het CLB kan meedenken over studiebelasting en welzijn. Voor jongeren vanaf 13 jaar zijn OverKophuizen een laagdrempelige plek: binnenlopen zonder afspraak voor een gesprek, vrije tijd of toeleiding naar hulp. De Vlaamse Regering verankerde OverKop op 16 oktober 2026 als vaste werking per eerstelijnszone, met overgang naar het nieuwe kader vanaf 1 januari 2027.

Het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg bundelt info en contacten van mantelzorgverenigingen. Tips die daar terugkomen: praat erover, vraag op tijd hulp, zoek lotgenoten, plan hersteltijd, en informeer je over de aandoening van de zorgvrager.

Voor ouders

Zorg dat zorg niet onzichtbaar blijft

168.000 is geen abstract cijfer: het kan je eigen kind of klasgenoot zijn. Herken de rol, verlicht de taken thuis, en activeer school en OverKophuis. Wacht niet tot de schoolresultaten of het welzijn al gekelderd zijn. Signalen serieus nemen hoort ook bij durven kijken naar onveilige situaties thuis.

Info voor jonge mantelzorgers

Meer nieuws vind je in Opvoeding & ontwikkeling.

Veelgestelde vragen

Wie telt als jonge mantelzorger? Volgens het Departement Zorg: jongeren die samenwonen met iemand die langer dan drie maanden lichamelijk of psychisch ziek is of een handicap heeft. Niet iedereen in die groep zorgt even intensief; ongeveer 7,5% van de Vlaamse jongeren combineert die situatie met minstens vier uur taken per week.
Hoeveel jonge mantelzorgers zijn er in Vlaanderen? In 2022 naar schatting 168.722 jongeren van 11 tot 18 jaar (28,2%), tegenover 119.581 in 2018 (21,5%). Bron: Departement Zorg op basis van de HBSC-studie Jongeren en Gezondheid (UGent).
Wat vraagt de kinderrechtencommissaris? Caroline Vrijens vraagt betere ondersteuning en een aangepast mantelzorgstatuut voor minderjarigen. Het huidige statuut is vooral gericht op werkenden (verlof) en werkt slecht voor schoolgaande jongeren. Scholen kunnen regels flexibeler toepassen en het thema bespreekbaar maken.
Waar kan mijn kind terecht? Bij het CLB, de huisarts, mantelzorgverenigingen via het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg, en vanaf 13 jaar bij een OverKophuis (laagdrempelige plek voor jongeren). Praat ook met de school of klasleerkracht.
Wat kan ik als ouder vandaag doen? Vraag open of je kind zorgtaken opneemt en hoe zwaar dat voelt. Regel extra praktische hulp thuis. Informeer de school discreet. Zoek samen één vaste steunpersoon buiten het gezin.

Bronnen: Departement Zorg, aantal jonge mantelzorgers, Departement Zorg, kerncijfers 2018-2022, Vlaams Expertisepunt Mantelzorg, jonge mantelzorgers, Vlaamse Regering, regeling OverKop (16 oktober 2026), Kinderrechtencommissariaat. Foto: Wilfredor (CC0, via Wikimedia Commons).