Achternaam van je baby: dit wil het kabinet wijzigen

De achternaam van je baby kan iets vertellen over jullie familie, afkomst en verbondenheid. Maar wat gebeurt er als ouders geen gezamenlijke keuze vastleggen? Het kabinet wil die terugvalregel veranderen. Dat voorstel is op 6 november 2026 gepubliceerd. Er verandert vandaag nog niets aan de regels waarmee je bij de gemeente te maken krijgt.

Dat onderscheid is belangrijk. Een bericht over een nieuwe regeling kan klinken alsof je meteen meer tijd hebt of een formulier kunt invullen. Hier gaat het nog om een wetsvoorstel in consultatie. Hieronder scheiden we de aangekondigde plannen van de bestaande mogelijkheden, zodat je een geboorteaangifte niet uitstelt op basis van een verandering die nog niet geldt. Dit artikel beschrijft Nederland, niet het Belgische naamrecht.

Wat wil het kabinet veranderen?

In het officiële nieuwsbericht over de achternaamregeling staat dat het kabinet de zogenoemde vangnetnorm sekseneutraal wil maken. Dat is de regel die bepaalt welke achternaam een kind krijgt als ouders geen gezamenlijke naamkeuze hebben gemaakt of die niet tijdig hebben vastgelegd. Het voorstel voorziet dan in een combinatie van de achternamen van beide ouders, in alfabetische volgorde.

Dat betekent niet dat iedere baby volgens het plan verplicht een dubbele naam zou krijgen. Het gaat hier juist om de situatie waarin een gezamenlijke keuze ontbreekt. Het kabinet wil daarnaast de procedure eenvoudiger maken: de aangever zou bij de geboorteaangifte kunnen verklaren welke naam de ouders samen hebben gekozen. Ook wordt een toestemmingsformulier voorgesteld. Dit zijn aangekondigde mogelijkheden, geen formulieren die je nu al op grond van dit voorstel kunt gebruiken.

Een jaar bedenktijd? Nog niet de huidige regel

Een ander onderdeel is de mogelijkheid om binnen een jaar na de geboorte alsnog gezamenlijk een andere achternaam te kiezen. Bij een geschil zouden ouders in die periode naar de rechter kunnen. Het voorstel beschrijft ook dat de rechter van de standaardcombinatie kan afwijken als die niet in het belang van het kind is. Het nieuwsbericht noemt daarbij onder meer situaties met huiselijk geweld of dwingende controle.

Lees dit dus niet als een algemene uitnodiging om de naam later wel te regelen. De aangekondigde termijn geldt niet automatisch voor kinderen die nu geboren worden of al een achternaam hebben. Over de uiteindelijke invoering en toepasselijkheid kun je pas zekerheid krijgen zodra de definitieve regels bekend zijn. In het geraadpleegde nieuwsbericht staat geen vastgestelde ingangsdatum.

Welke keuze kun je nu al maken?

De huidige informatie van de Rijksoverheid over naamkeuze beschrijft dat ouders kunnen kiezen voor de naam van de moeder, vader of duomoeder, of een combinatie van beide achternamen. Die keuze leg je in beginsel vast voor het eerste kind van jullie samen; de gekozen naam geldt ook voor volgende kinderen van dezelfde ouders. Een samengesteld gezin vraagt daardoor soms om een andere afweging dan ouders verwachten.

Bij een gecombineerde achternaam zijn maximaal twee namen mogelijk. Het is een mogelijkheid, geen verplichting. De officiële uitleg over twee achternamen beschrijft wanneer ouders hun voorkeur kunnen doorgeven. Laat bij de gemeente controleren welke handeling bij jullie situatie hoort, bijvoorbeeld als erkenning nodig is of als een buitenlandse nationaliteit meespeelt. De precieze route hangt niet alleen af van de naam die je mooi vindt.

Wat gebeurt er nu als je niets kiest?

Voor een gehuwde man en vrouw of geregistreerde partners van verschillend geslacht geldt volgens de huidige overheidsuitleg automatisch de naam van de vader wanneer een andere keuze ontbreekt. Bij ongehuwde ouders zonder geregistreerd partnerschap is dat de naam van de moeder. Voor twee moeders en andere juridische situaties staan verdere voorwaarden op de officiële informatiepagina. Pas de eenvoudige voorbeelden daarom niet op ieder gezin toe.

Ook de huidige manier van vastleggen verdient aandacht. De Rijksoverheid beschrijft dat ouders voor de naamskeuze samen naar de burgerlijke stand gaan. Is bij gehuwde ouders een andere of dubbele naam niet vooraf geregeld, dan kan daarvoor een gezamenlijke gang naar de balie nodig zijn in plaats van online geboorteaangifte. Vraag dit vóór de geboorte na. Een nieuwsbericht over toekomstige vereenvoudiging vervangt geen afspraak bij Burgerzaken.

Zo voer je het gesprek zonder dat het een wedstrijd wordt

Een naam kan voor ieder van jullie iets anders betekenen. De een wil een familiegeschiedenis doorgeven, de ander vindt herkenbaarheid of de combinatie van beide families belangrijk. Begin daarom bij de reden achter een voorkeur. Schrijf mogelijke namen op en neem de tijd om ze uit te spreken. Dat is een praktische gesprekstip, geen juridische test of voorschrift voor de beste naam.

Maak een kind niet verantwoordelijk voor een conflict tussen volwassenen. Bij oudere kinderen in een samengesteld gezin kun je uitleggen waarom gezinsleden verschillende namen hebben, zonder daar een verschil in verbondenheid van te maken. Meer over het organiseren van gezinsafspraken staat in ons artikel over opvoeden na een scheiding. Woonafspraken en naamrecht zijn wel afzonderlijke onderwerpen.

Consultatie: meedenken is iets anders dan aanvragen

De internetconsultatie loopt volgens het nieuwsbericht tot 10 januari 2027. Mensen kunnen reageren op het voorstel; die reacties worden betrokken bij de verdere uitwerking. Daarna volgen nog advies en parlementaire behandeling. Reageren op een consultatie is dus geen aanvraag om de naam van je eigen kind te veranderen. Volg daarvoor de bestaande gemeentelijke route en vraag bij een ingewikkelde situatie persoonlijk juridisch advies.

Voor ouders die binnenkort een baby verwachten is de bruikbaarste stap klein: controleer welke regeling nu geldt, leg de gewenste keuze op tijd vast en bewaar de bevestiging. Verwachten jullie pas later een kind, dan kun je de ontwikkeling blijven volgen. Maar plan geen aanvraag rond een ingangsdatum die nog niet officieel is vastgesteld.

Bronnen: Rijksoverheid, nieuwsbericht 6 november 2026; Rijksoverheid, huidige naamkeuze; Rijksoverheid, gecombineerde achternaam.

Foto: PxHere — CC0 1.0.